Capra (original) (raw)

Capra
Bucardo
Denominacions populars
Bucardo
Estau de conservación
Vulnerable (IUCN)
Clasificación cientifica
Dominio: Eukaryota
Reino: Animalia
Filo: Chordata
Clase: Mammalia
Orden: Artiodactyla
Familia: Bovidae
Subfamilia: Caprinae
Especie: Chenero Ammotragus:Ammotragus lervia Chenero Capra:Capra aegagrus C. a. aegagrus C. a. blythi C. a. chialtanensis C. a. creticus C. a. hircus (a craba domestica) C. a. turcmenica Capra caucasica Capra cylindricornis Capra falconeri C. f. heptnerni C. f. chialtanensis C. f. megaceros C. f. jerdoni Capra ibex Capra nubiana Capra pyrenaica C. p. hispanica C. p. lusitanica C. p. pyrenaica C. p. victoriae Capra sibirica C. s. alaiana C. s. hagenbecki C. s. hemalayanus C. s. sakeen C. s. sibirica Capra walie Chenero Hemitragus:Hemitragus jemlahicus Chenero Pseudois Pseudois nayaur Pseudois schaeferi

Se'n diz bucardos[1] (nombre cientifico Capra) d'un conchunto d'especies de mamiferos herbivoros d'a familia d'es bovidos, subfamilia d'es caprins, y d'ixa traza parients salvaches d'a craba domestica. En cheneral, ista palabra fa referencia enta as especies es masclos d'as cuals tienen cuernos grans y destacables, y también una estructura corporal robusta. Animals d'estructuras mes gracils poderían ser clamatos crabas simplament.

Bucardo ye, en orichen, una palabra peyorativa (con sufixo -ardo[2]), ta ixes animals, significando cosa como "mals bucos" u "bucoz", en contraposición ent'es bucos d'a craba domestica (Capra aegagrus hircus).

En es Pireneus i heba habito una subspecie d'o bucardo iberico, concretament a Capra pyrenaica pyrenaica, que heba vivito dende Chirona enta Navarra y per ixo en contacto con es territorios de fabla aragonesa. Alavez, cuan ixe animal estiore agosant-se en o cillo de la extinción, a fins d'o sieglo XX, es medios de comunicación espanyols emprenciparon a fer marchar a palabra aragonesa bucardo ta designar ixa subspecie en concreto, fendo que muta chent arredol d'o país se penseba que yera o nombre común exclusivament ta clamar-ne d'ixe animal. Ista situación ha plegato a desplazar o significato regular d'a palabra incluso en l'aragonés, a on "bucardo" ye, per propio, cualsiquier craba salvachina d'ixas caracteristicas descritas. Ye fácil que en tiempos d'antis, también se'n decís bucardos d'as bestias cabrunas d'altras montanyas d'Aragón, como en as sierras de Teruel, a on encara huei en bi ha y que no están pas de la variedat pirenenca extinta. Por textos notarials de l'aria de Castellot se sape que a la subspecie Capra pyrenaica hispanica, que se cazaba a sobén, li diciban Craba salvachina encara en o sieglo XV.

Es cheneros y especies que poderían ser clamatos bucardos son:

  1. (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).
  2. KUHN, Alwin: El Dialecto Altoaragonés (traducción de l'orichinal de 1935); Xordica Editorial. Zaragoza, 2008. ISBN 978-84-96457-41-6 pp 217-218.