kreiz - Wikeriadur (original) (raw)
Ur pennad eus ar Wikeriadur, ar geriadur liesyezhek frank a wirioù.
Brezhoneg
Etimologiezh
« Kalon » ent etimologel. Kar eo ar gerioù kembraek craidd, heniwerzhonek cride, iwerzhonek croidhe, skosek cridhe, a zeufe holl eus ur ger keltiek *kridyo- evit kṛdyo-. Da dostaat ouzh ar gerioù henc'hresianek ϰαρὸ-ια ϰαρὸ-ίη, latin cor (cord-is), lituanek szird-í-s, gotek hairt-ō, saoznek heart, alamanek Herz. Evit ar ster, sellet ouzh ar gerioù henslavek srèda, ha rusianek seredá « kreiz ».[1]
| Indezeuropeg | Henamzer uhel Kentkeltiek h.a. | Henamzer Predeneg h.a. | Krennamzer uhel Henvrezhoneg h.a. | Krennamzer izel Krennvrezhoneg h.a. | Amzerioù modern Brezhoneg h.a. | Yezhoù all |
|---|---|---|---|---|---|---|
| *ḱḗr / ḱr̥d-(en) (kalon) | *kridyom(en),[1] | *krėð | creis | kreiz | ||
| crês, creys, kres | Kerneveureg | |||||
| craidd | Kembraeg | |||||
| cridiū | Galianeg | |||||
| cride | croidhe | croí [iwerz.] | Gouezeleg | |||
| *kord | cor / cordis | cuer | cueur | cœur [gall.] | Romaneg | |
| *hertô(en) | *hertā(en) | heorte, herte | herte, hert, harte | heart [saoz.] | Germaneg |
Anv-kadarn
kreiz /ˈkrɛjs/ gourel (liester : kreizoù)
- Ar pezh zo e-kreiz un dra.
- Kreiz un den : bruched un den
- _Ur galon houarn ha dir a yoa en e greiz!_— (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 164.)
- gant ar verboù tridal, lammat
- Tridal a ra va c’halon em c’hreiz ouzh ho klevet — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 23.)
- Va c’halon a drid em c’hreiz ouzh ho klevet, — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 146.)
- Tridal a ra hor c’halon en hor c’hreiz ouzh da glevet, — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 147.)
- Ar gwel-se a lakae e galon da lammet en e greiz, hag e bedenn a save tommoc'h war-zu an neñv. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 165.)
- (Matematik) (ur segmant) Poent e piaou d'ur segmant, ha keitpell diouzh e bennoù.
. - Kreiz-Eost, pe Hanter-Eost, pe ar 15 a viz Eost, pa vez lidet Gouel Maria Hanter Eost er broioù katolik,
- Mont da-greiz: mont war vor pell diouzh an aod.
- Kreizig-kreiz an dachenn: al lec'h resis ma emañ ar c'hreiz
Gerioù kevrennek
Deveradoù
- a-greiz
- da-greiz
- dargreiz
- digreizennañ
- e-kreiz
- en-kreiz
- eus-kreiz
- kreizañ
- kreizenn
- kreizennadur
- kreizennañ
- kreizennerezh
- kreizennet
Krennlavaroù
- Bezet hir pe bezet berr E-barzh ar c’hreiz emañ an hanter.
- Pa gomzer eus ar bleiz E weler e lost pe e greiz.
Troidigezhioù
matematik
- alamaneg : Mittelpunkt (de)
- esperanteg : mezo (eo) , mezpunkto (eo)
- galleg : milieu (fr)
- saozneg : midpoint (en)
![]()
Daveoù
Roll an daveoù :
Anv-gwan
kreiz /ˈkrɛjs/