Alma (original) (raw)

Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Alma (homónimos).

Alma
Imaxe
Instancia de concepto relixioso Editar o valor en Wikidata Subclase de mente Editar o valor en Wikidata Parte de ser humano terminoloxía de psicoloxía persoa Editar o valor en Wikidata Caracterizado por mortalismo cristián Editar o valor en Wikidata Parcialmente coincidente con Jivatman Editar o valor en Wikidata Estudado por filosofíarelixión Editar o valor en Wikidata
Códigos e identificadoresFreebase/m/07084 Editar o valor en WikidataOpenAlexC2780822299 Editar o valor en Wikidata
Fontes e ligazóns Descrito pola fonte Enciclopedia Católica Dicionario Enciclopédico Brockhaus e Efron "Q24415217 Traducir"Dictionnaire infernal (6ª edición) "Q24451547 Traducir"The Nuttall Encyclopædia Meyers Konversations-Lexikon, 4ª edición (1885–1890) "Q115207043 Traducir"Slovník naučný "Q123260899 Traducir"Dicionario Enciclopédico Brockhaus e Efron "Q24451548 Traducir"Pequeno Dicionario Enciclopédico de Brockhaus e Efron "Q24451551 Traducir"Dicionario razonado da gran lingua rusa "Q24451549 Traducir"Enciclopedia Bíblica de Archimandrita Nicéforo "Q24451554 Traducir"Enciclopedia Xudía de Brockhaus e Efron "Q24451552 Traducir"Dicionario Enciclopédico Granat "Q117887381 Traducir" Editar o valor en Wikidata
Wikidata C:Commons

Alma,[1] que provén do latín anima, é un concepto dun principio transcendente ou unha entidade inmaterial do ser humano propio de moitas relixións e correntes da filosofía a miúdo considerada eterna.

Etimoloxicamente a palabra do latín anima usábase para designar o principio polo cal os seres animados estaban dotados de movemento propio. Nese sentido orixinario tanto os animais coma o ser humano estarían dotados de alma no cristianismo. Os avances na fisioloxía e neuroloxía permitiron recoñecer que os seres animados obedecen ao mesmo tipo de principios físicos que os obxectos inanimados, ao mesmo tempo que poden desenvolver actividades diferentes destes, como a nutrición, o crecemento, e a reprodución.

As mitoloxías dos pobos e logo as relixións en case todas as culturas teñen a crenza de que o ser humano está dotado dunha ou varias partes espirituais, diferentes do corpo, distinguindo nelas a alma, o espírito e en certos casos máis nocións. No cristianismo, as ánimas son as almas dos mortos que non foron nin ao ceo, nin ao paraíso, son almas perdidas ou que andan polo purgatorio. En moitas crenzas populares as pantasmas son almas de mortos que volven a visitar os vivos. Noutras relixións a alma pode despois da morte reencarnarse noutro corpo humano, animal ou vexetal, segundo a relixión. Para os animistas todas as entidades da natureza teñen alma e polo tanto os humanos poden comunicar coa natureza.

Dende Platón, que consideraba a alma como a parte inmortal do home, ata as concepcións contemporáneas que consideran que a existencia está antes da esencia, a noción de alma na filosofía depende do filósofo e cada corrente filosófica.

En certos casos a psicoloxía, a psicanálise e a literatura teñen autores que tamén danlle consideración a existencia da alma como elemento da conciencia do ser humano.

Na actualidade o termo "alma" é usado, fundamentalmente, polos ideólogos relixiosos[_Cómpre referencia_].

O termo alma pódese aplicar aos seres vivos en xeral (plantas e animais) como o seu principio constitutivo. Segundo algunhas interpretacións, como a de Aristóteles, a alma incorporaría o principio vital ou esencia interna de cada un deses seres vivos, grazas á cal estes teñen unha determinada identidade, non explicable a partir da realidade material das súas partes.

Tamén se usa o termo alma nunha acepción máis particular se se refire aos seres humanos; neste segundo caso, segundo moitas tradicións relixiosas e filosóficas, a alma sería o compoñente espiritual dos seres humanos.

No transcurso da historia, o concepto "alma" pasa por diversos intentos de explicación. Desde o dualismo do idealismo filosófico e da gnosis, á interpretación existencialista dun todo con dous aspectos específicos que son: o material e o inmaterial.

Para a relixión cristiá, o home consta de tres partes, que son: corpo (o físico), alma (o relacionado co emocional) e Espírito (o relacionado co espiritualidade). De acordo á tradición cristiá, a alma é un dos aspectos do ser humano, que o unifica como individuo e lánzao" a actividades que van máis aló do material. Grazas a alma o home é capaz de instintos, sentimentos, emocións, pensamentos e decisións libres, así como de volver sobre si mesmo (auto conciencia).

Aínda que non é moi frecuente, o termo "alma" tamén pode utilizarse referido a calquera ser humano como un todo, obviar o significado relixioso ou filosófico, como nas expresións «non hai nin unha alma» ou «cidade de 40.000 almas».

Alma levada ó ceo por dous anxos. Representación da tradición cristián.

O cristianismo afirmou que a alma era un don de Deus particular para os homes, feitos a imaxe e semellanza súa. Cada alma é individual. Os seres humanos xa ó formarse no ventre materno teñen alma, e por iso a Igrexa condena o aborto: é matar unha persoa cunha alma que non pertence á persoa senón que é un agasallo que cómpre coidar temporalmente.

A alma, cando morre o corpo, é xulgada polas obras da persoa e segundo se se salva ou é condenada, vai ó Paraíso (onde desfruta da contemplación eterna do Creador) ou ó Inferno.

As almas son as que permiten a resurrección final dos corpos, cando se acabe o tempo deste mundo. O pecado ensucia a alma e a achega á condenación. A relixión é unha vía porque a alma comunícase con Deus por medio dos sacramentos ou a pregaria e pode transcender o corpo.

A súa visión antropolóxica emprega termos traducidos por espírito (rú•aj), ánima (né•fesch [נפׁש]), corpo (ba•sár). Estes conceptos, se reciben unha mesma tradución de ánima e corpo, en realidade non corresponden de todo cos conceptos da filosofía grega. Mentres a filosofía grega se sitúa a nivel de "esencias", a antropoloxía bíblica ten todas as características de "existencialismo".

Platón consideraba á alma como a dimensión máis importante do ser humano. Ás veces fala dela coma se estivese encarcerada nun corpo, aínda que tal idea tómaa prestada do orfismo. Segundo o Timeo, a alma estaba composta do idéntico e o diverso, substancia que o demiurgo usou para crear a alma cósmica e os demais astros; ademais, os deuses inferiores crearon dúas almas mortais: a pasional, que reside no tórax, e a apetitiva, que reside no abdome. Por encima das dúas estaría a alma racional, que atoparía o seu lugar na cabeza. Algo parecido nárrase no Fedro, onde se expón o mito dos cabalos alados: o auriga é a alma racional, o cabalo branco representa a parte pasional e o negro a parte dos apetitos (sempre rebelde). A tarefa do auriga é manter o cabalo negro ao mesmo galope que o branco. No Fedón, a alma é vista como unha substancia que busca desligarse dos límites e conflitos que xorden desde a súa unión co corpo, e que poderá vivir de modo pleno tralo momento da morte; este diálogo ofrece diversos argumentos que buscan probar a inmortalidade da alma.

Aristóteles definiu a Psyche como "forma específica dun corpo natural que en potencia ten vida". (De Anima, 412a20.) Tamén a entende como "a esencia de tal tipo de corpo" (412b10). A forma ou esencia é o que fai que un ente sexa o que é. Por isto entendemos que a alma é o que define a un corpo natural. Por exemplo, se o oído fose un animal, a súa alma sería o escoitar e a súa materia o propio órgano do oído. Un oído que non tivese a función de oír sería un oído só de palabra. Neste caso, a alma configura a materia nun corpo natural organizado.

Así se forma unha unidade substancial (composta de materia e forma). Alma e corpo non son separables no vivente.

A alma é definida tamén polo estaxirita como "a entelequia primeira dun corpo natural que en potencia ten vida" (412a26). Con iso indica que a alma é entelequia ou acto primeiro do corpo vivo e alma e corpo están unidas simultaneamente. Pero ao ser a alma o acto pode dicirse que esta ten prioridade sobre o corpo. É primeira non en tempo, pero si en importancia. É a primeira acción de onde xorden as facultades e potencias do vivente. Aristóteles sinala, finalmente, que poderían darse operacións da alma que non dependesen de corpo algún.

A visión dualista que se desprende do platonismo distorsiona a realidade e as consecuencias chegan a un desprezo das realidades físicas, do corpo humano e da sexualidade entre outras cousas. Imaxínase a alma como algo independente, parte do divino e do bo, como unha folla branca metida nun pobre sobre material do cal urxe liberarse. Con todo o monismo aristotélico permite entender ao ser humano como unha unidade conformada de corpo e alma dando o xusto valor ao corpo ao non entendelo como a prisión da alma (como facía Platón), senón como parte esencial do que é o home.

  1. ↑ Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para alma.