Lingua navagho (original) (raw)

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Lingua navagho
Diné bizaad Editar o valor en Wikidata
LL-Q5885%20%28tam%29-Sriveenkat-%E0%AE%A8%E0%AE%BE%E0%AE%B5%E0%AE%B9%E0%AF%8B%20%E0%AE%AE%E0%AF%8A%E0%AE%B4%E0%AE%BF.wav pronuncia (axuda · info)
Imaxe
Instancia de lingua naturallingualingua viva Editar o valor en Wikidata Subclase de linguas apacheanaslinguas indíxenas de América Editar o valor en Wikidata Nome orixinal Diné bizaad (nv)Diné (nv) Editar o valor en Wikidata
Propiedades
Número de falantes 169369 (2011) Editar o valor en Wikidata
Institución de normalización Academia da Lingua Navagho Editar o valor en Wikidata
Tipoloxía lingüística suxeito obxecto verbolingua polisintéticalingua aglutinantelingua tonal Editar o valor en Wikidata
Estado de lingua da UNESCO vulnerábel
Clasificación lingüística
linguaxe humana↳ lingua indíxena↳ linguas indíxenas de América do Norte↳ linguas na-dené↳ linguas atapascanas-eyak↳ linguas atapascanas↳ linguas apacheanas Editar o valor en Wikidata
Localización Orixinario de Arizona Utah Novo México Colorado Nación Navagho Editar o valor en Wikidata País Estados Unidos de América Editar o valor en Wikidata Coordenadas 36°30′N 109°00′O / 36.5, -109 Mapas Mapa de distribución
Códigos e identificadoresFreebase/m/017yph Editar o valor en WikidataISO 639-1nv Editar o valor en WikidataISO 639-2nav Editar o valor en WikidataISO 639-3nav Editar o valor en WikidataISO 639-5nav Editar o valor en WikidataIETFnv Editar o valor en WikidataOpenAlexC2781222102 Editar o valor en Wikidata
Wikidata C:Commons

O navagho,[1] navaho ou navajo[2] (Diné bizaad) é unha lingua amerindia falada nos Estados Unidos de América por 175.000 indios navaghos (2015).[3] Pertence á subfamilia linguas atapascanas meridionais, á familia atapascana e ó filo na-dené. O navagho está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.[4]

Fálase nos estados de Arizona, Novo México, Utah, Colorado, California e Nevada; e unha pequena minoría de 37 persoas nos estados mexicanos de Chihuahua, Sonora e Baixa California.

Na segunda guerra mundial, os americanos empregaron os navaghos para mandárense mensaxes codificadas. Nestas mensaxes, os navaghos empregaban curiosas palabras para referirse ao instrumental bélico, poñéndolle distintos nomes de paxaros a distintos avións, por exemplo.

"Navagho" é un exónimo. Procede da palabra tewa "navahu" (gran campo), que combina as raíces "nava" (campo) e "hu" (val). O castelán tomou o termo para referirse á área noroeste do actual estado de Novo México e, posteriormente, pasou ao inglés, xa como apelativo para o pobo navagho e a súa lingua.[5]

Os navagho refírense a si mesmos como "diné" (o pobo), e á súa lingua como "diné bizaad" (a lingua do pobo).Minahan2013260-6" title="null">[6]

  1. ↑ González González, Manuel (ed.). "Navagho". Tergal. Consultado o 31/12/2024.
  2. ↑ Definición de navajo* no Dicionario de Galego de Ir Indo e a Xunta de Galicia.
  3. ↑ Ryan, Camille. "Language Use" (PDF). Censo do goberno (2011). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 05 de febreiro de 2016. Consultado o 5 de xuño de 2015.
  4. ↑ Moseley, Christopher e Nicolas, Alexandre. "Atlas of the world's languages in danger". unesdoc.unesco.org. Consultado o 11 de xullo de 2022.
  5. ↑ "Navajo - Etymology of Navajo by etymonline". www.etymonline.com (en inglés). Consultado o 2024-04-09.
  6. Minahan2013260%5F6-0" title="null">↑ Minahan 2013, p. 260.