de - Wikivortaro (original) (raw)
+ aj = deajo
+ aj = dealajo
+ ar = dearo
+ atr = deatra
+ in = deino
+ ism = deismo
+ al = deistala
+ ul = deulo
- Semantiko: prepoziciono qua indikas la punto di departo, di deveno (en spaco e tempo) l'origino, dependo, departala punto; uzesas anke:
(1) kun la substantivi qui signifikas mezuro, quanto, konteno
(2) kun l'adjektivi plena, longa, larja, alta, profunda, dika, e c. qui, fakte, relatas mezuro, dimensiono
Morfologio: de
Exemplaro: de quo?
tempo: de tempo a tempo / ni ne vidis li de un yaro / el esas malada de tri semani / blinda de nasko / de nun /
origino: letro de Paris / treno de London / komprar de ulu | tri metri de rubando / barelo plena de vino / komprar de ulo
dependo: la portreti de Napoleon / peco de pano / glaso de aquo / un horo de marcho /
quanteso: longa de sis metri / ponto longa de du milii / dek-e-duo de ovi / glaso de aquo /
Komparez: ek
Kompundi: → de.
Fonto-lingui
| Angliana: from (indicating starting point, origin or derivation), of (where an amount is indicated) Franciana: de ↓, d’entre, depuis, à (éloignement, après «le plus», après un mot de quantité, origine, provenance, contenu, titre de noblesse) Germaniana: von, von ... aus, von … her, von … an (Ursprung, Abhängigkeit, Mass, Inhalt) | Hispaniana: de ↓, desde (indica el punto de partida, el origen, la materia o el contenido) Italiana: da, di, fin da (indica il punto di partenza, l’origine, la provenienza, il contenuto), a partire da; (3) (titolo di nobile) de Rusiana: из, с, от (означает: 1. исходный пункт. 2. происхождение. 3. количество) |
|---|
| Albaniana: | Arabiana: Armeniana: |
|---|
| Baskiana: | Bosniana: Bulgariana: |
|---|
| Chekiana: Chiniana: | Chuvashiana: |
|---|
| Daniana: | | | ------------------------------------------------------ | |
| Erzya-linguo: | Esperanto: de ↓, da (indikante originon, devenon, enhavon aŭ kvanton) Estoniana: |
|---|
| Finlandana: (alkukohdan, alkuperän, syyn, ajan määrän, mitan ilmauksissa) | Friziana: |
|---|
| Galisiana: | Grekiana: |
|---|
| Hebrea: | Hungariana: |
|---|
| Indoneziana: dari Interlingua: de, ab | Islandana: |
|---|
| Japoniana: | | | ------------------------------------------------------------ | |
| Kataluniana: de ↓ Komi-linguo: | Koreana: Kroatiana: iz |
|---|
| Laponiana: Latina: Latviana: | Lituaniana: iš Luxemburgiana: |
|---|
| Macedoniana: Malagasi-linguo: Malaya: | Mari-linguo: деч, воктеч, лишыч Moksha-linguo: Mongoliana: |
|---|
| Nederlandana: van, uit (hoeveelheid, inhoud) | Norvegiana (bm): |
|---|
| Ocitaniana: | | | --------------------------------------------------------------- | |
| Persiana: | Poloniana: Portugalana: desde, de (ponto de partida) (↓) |
|---|
| Quechua-linguo: | | | --------------------------------------------------------------------------- | |
| Rumaniana: de la, din, de ↓ | | | --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | |
| Slovakiana: Sloveniana: | Suediana: från Swahilia: |
|---|
| Turkiana: | | | --------------------------------------------------------- | |
| Udmurtiana: | Ukrainana: від, з |
|---|
| Vietnamana: | Volapük: |
|---|
| Walsana: o, rhag | | | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | |
| Xhosa-linguo: | | | --------------------------------------------------------------------- | |
| Zulu-linguo: | | | ------------------------------------------------------------------ | |
- (appartenance) di.
la maison de mon père : la domo di mea patro
le roi d'Angleterre : la rejo di Anglia
le nombre des assistants : la nombro di l'asistanti
l'amour des parents pour les enfants : l'amo di la gepatri ad la filii
de l'aveu de qqn : segun konfeso di ulu
du temps des Romains : en la tempo di la Romani
du vivant de Charles : dum la vivo di Karlo
j'en étais là de ma lecture : me esis en ta loko di mea lektajo
- (par un adj. ou un composé)
vent du nord : nordala vento, nordo-vento
palais de roi : rejala palaco, rejo-palaco
bureau de poste : postala kontoro, posto-kontoro
homme d'esprit : espritoza viro, espritozo
robe de chambre : chambro-robo
frappé de la foudre : frapita da la fulmino
l'Avare de Molière : l'Avaro da Molière
- (point de départ, origine, provenance) de
le train de Lyon (qui en vient) : la treno de Lyon
aveugle de naissance : blinda de nasko
de toutes parts : de omna lateri
de haut en bas : de supre ad infre
douzaine d'œufs : dekduo de ovi
troupeau de bœufs : trupo de bovi
un grand nombre d'assistants : granda nombro de > multa > asistanti
qui de vous? : qua ek vi?
il est de mes amis : il esas inter mea amiki
le seul de mes amis : la sola < ek > < inter > mea amiki
le meilleur de mes amis : la maxim bona < de > < ek > < inter > mea amiki
- (matière, contenu) de, ek
il est de bois : il esas ek ligno
fait de pièces et de morceaux : facita ek < multa > < diversa > < omnaspeca > peci
(ou par un adj.) vase d'or : ora vazo
chapeau de paille : palia chapelo
(ou par un composé) lit de plumes : plumo-lito
- (au sujet de) pri
pour ce qui est de lui : pri ilu
professeur de physique : profesoro pri fiziko
parlez de moi : parolez pri me
que pensez-vous de lui? : quon vu opinionas pri ilu?
des goûts et des couleurs : pri la gusti e kolori
de l'Amitié (titre) : pri l'Amikeso
- (objet, but) ad, a
le train de Lyon (qui y va) : la treno ad Lyon
la crainte de Dieu : la timo a Deo
l'amour des hommes : l'amo ad la homi
pour l'amour de vous : pro amo ad vu
de ce côté : ad ica latero
- (cause) pro
mourir de faim : mortar pro hungro
malade de fièvre : malada < pro > < de > febro
- (au moyen de) per
chargé de bois : charjita per ligno
couvert de bijoux : kovrita per juveli
de science certaine : per certa savo
de grâce : per < indulgo < favoro
de force : per < violento < koakto
- (après plus) per, kam
plus de cinq francs : plu kam kin franki
plus long d'un mètre : plu longa per un metro
plus grand de beaucoup : plu granda per multo
plus que de moitié : plu kam duime
- de ne se traduit pas :
1 (quand il est partitif) :
de l'argent : pekunio
des livres : libri
de mes livres kelka mea libri
de bon pain, du bon pain : bona pano
2(entre deux mots exprimant la même chose) :
la ville de Paris : urbo Paris
un amour d'enfant : aminda infanto
fripon de valet : fripona servisto
qqn de sérieux : ulu serioza
qqch. de bon ulo bona
qu'y a-t-il de nouveau? : quo esas nova?
quoi de meilleur? : quo (esas) plu bona?
(après âgé, beaucoup et que): âgé de dix ans : evanta dek yari, dek-yara
beaucoup d'eau : multa aquo
beaucoup de gens : multa homi
que d'eau! : quanta aquo!
que de gens! quanta homi!
4 (en général, devant un infinitif) :
avide de briller : avida brilar
le besoin de manger : la bezono manjar
je crains de me tromper : me timas erorar
il est bon de dormir : esas bona dormar
je viens de lire qqch. : me jus lektis ulo
(infinitif historique, inversion)
le lièvre de courir : kuras la leporo
du coup, de ce coup : ye ca foyo
et de deux : yen du, ja du
c'est de ma faute : to es mea kulpo
c'est d'un ridicule : to es vere ridinda, ridindajo
- (par un adverbe) :
gai de caractère : karaktere gaya, nature gaya
humble de cœur : kordie humila
de bon cœur, de bonne grâce, de bonne volonté : volunte
de bonne heure : frue
de confiance : fideme, kun fido
de côté et d'autre : hike ed ibe, dise
de préférence : prefere
de tout coeur : tot-kordie
de vive voix : parole, voce
je suis de votre avis : me havas vua opiniono, me havas la sama opiniono kam vu
de mémoire d'homme : segun quante on povas memorar
de nos jours : en nia tempo
si j'étais de vous : se me esus (vice) vu
(Pour les locutions qu'on ne trouve pas ici, chercher aux autres mots qu'elles contiennent)
- ek.