Na Wielki Post (original) (raw)

Ks. Dr Ignacy Grabowski, Prawo Kanoniczne wedlug nowego kodeksu, Lwów 1927

Kościół ustanowił post, idąc w tem za przykładem Chry­stusa, o którym mówi ewangelja, że pościł. Post ma też być częściowem zadośćuczynieniem za przewinienia, jakich ludzie dopuszczają się wobec sprawiedliwości Bożej. Od czasów apo­stolskich zachowywano post, praktyce tej poświęcone były nie tylko pewne dnie tygodnia, lecz nawet pewne okresy roku. So­bór nicejski I (325) wspomina o poście czterdziestodniowym jako o zwyczaju dawno istniejącym. Praktyka postu dawniej nie była jednolita we wszystkich prowincjach kościelnych wszędzie jednak posty były liczniejsze i ściślej je zachowywano niż dziś.

Pierwsi chrześcijanie praktykowali post każdego tygodnia we środę i piątek, a od III wieku i w sobotę. Do święta zmartwychwstania przygo­towywali się postem, którego czas trwania w rozmaitych prowincjach był rozmaity, od jednego do ośmiu tygodni; niekiedy trwał tylko 40 godzin jednym ciągiem naczczo; istniały też posty we wigilijne uroczystości. W dnie postu były zakazane zabawy i sądy: raz dziennie można było używać po­siłku (monofagia); niekiedy należało się wstrzymać od spożywania potraw gotowanych, dozwolone były tylko suche, surowe (kserofagia); zabronione było spożywanie nabiału i ryb (ichtyofagia). W ciągu wieków Stolica Apost. łagodziła surowość postów; kodeks podaje łagodniejszą praktykę.

Obecnie dzieli prawodawca post na: naturalny i kościelny. Post naturalny polega na zupełnem wstrzymaniu się od potraw i napojów; należy go zachować od godziny 12 w nocy przed Komunją św. (c. 808, 858, 753, 247 § 3, 2321). Post kościelny jest to ograniczenie się w pewne dni w przyjmo­wanym posiłku bądź co do jakości, bądź co do ilości. Jest on ścisły, albo nieścisły czyli niezupełny_._

Post nieścisły ogranicza się tylko do powstrzymania się od spo­żywania mięsa i rosołu mięsnego; można więc w te dni używać jaj, nabiału i omasty nawet z tłuszczu zwierzęcego, wolno też posilać się kilka razy dziennie do sytości (c. 1250).

Post ścisły polega na posilaniu się raz dziennie do sytości i to w porze obia­dowej, nawet przy użyciu mięsa i na spożyciu rano i wieczór tylko skromnego posiłku, jednak bez mięsa; można też zamienić posiłek obiadowy na wieczorny. Przy tym samym posiłku wolno pożywać mięso i ryby (c. 1251. Com. 29. Oct. 1919. A. A. S. XI 480).

Post nieścisły obowiązuje we wszystkie piątki roku.

Post nieścisły i ścisły razem należy zachować:

We wszystkie inne dni Wielkiego Postu obowiązuje tylko post ścisły.

W niedziele i święta uroczyste wszelki post odpada, z wyjątkiem świąt przypadających w Wiel­kim Poście; wigilji postnej nie przenosi się na inny dzień, jeżeli np. święto, mające postną wigilję, wypada na poniedziałek, w ta­kim razie post zupełnie odpada, gdyż nie przenosi się go na po­przedzającą sobotę. (Com. Cod. 24 Nov. 1920).

Post czterdziesto­dniowy kończy się w południe Wielkiej Soboty.

Przepisy te nie obejmują wypadków, kiedy ktoś jest obowiązany do innych po­stów czy to mocą ślubu czy też konstytucyj zakonnych lub indultów partykularnych (c. 1262, 1253).

Do postu nieścisłego są obowiązani wszyscy, którzy ukoń­czyli 7 lat życia; do ścisłego zaś ci, którzy ukończyli 21 lat, a nie zaczęli jeszcze 60 roku życia (c. 1254).

Od postów, podobnie jak i od zachowania świąt mogą dyspensować nie tylko ordynarjusze ale i proboszczowie i to wier­nych swoich podwładnych, chociażby przebywali nawet poza terytorjum, a na swojem terytorjum także obcych. Proboszczowie mogą dyspensować tylko w pojedynczych wypadkach, ordyna­rjusze zaś nawet całą diecezję (c. 1245).