amo - Victionarium (original) (raw)

Appellatio pronuntiatusque

[+/-]

amō		API: /ˈamoː/	(classice)

Syllabificatio phonetica: a·mō — morphologica: am-o

← A lingua prisca Indoeuropaea *am-. Vide radicem am.

Cf. am-ma (in ore infantium) etiam ac ma-ma (mamma, mater).

ăm|ō, -āre, -āvi, -ātum

1. Sentire amorem pro aliquo;
   1. Existimare cum affectione vel bona voluntate.
   2. Existimare cum affectione ardenti devotaque, ut sexus unum pro altero.
2. Exprimere gratias
3. satis habere
4. Esse obligatus
5. (In usibus variis) condicionibus faustis egeo
   Haec planta loca umbrosa amat.

­

• te amo

  • Anglice — I love you
  • Germanice — ich liebe dich (significans amandum concubinum vel amicum vel rem agendam: ich liebe das Singen; ich liebe es zu singen)
  • Italice — ti amo
  • Lusitane — amo-te

• amabo te (idioma)

  • Anglice — please
  • Arabice — من فضلك
  • Lusitane — por favor
  • Hispanice — por favor
  • Graeca — παρακαλω
  • Italice — per favore
  • Turcice — lütfen

• amor

• amōrābundus

• amōrātus

• amōrifer

• amōrificus

• amare aliquem ex animo

• ama et fac quod vis! (Augustinus)

• amābilis, amābiliter

• amābilitās

• amandus

• amāns, amanter

• amāsco, amāscere

• amāsius

• amātio

• amātor, amātōrculus

• amātōrius, amātōriē

• amātrīx

• amāturio, amāturīre

Discretiva

	amo dictio est in variis linguis:

• Catalane: amo

• Esperantice: amo

• Hispanice: amo

• Iudaeohispanice: amo

• Lusitane: amo

• Italice: amò

Proprietates grammaticales

[+/-]

Appellatio pronuntiatusque

[+/-]

Syllabificatio phonetica: a·mo — morphologica: am-o

Proprietates grammaticales

[+/-]

Appellatio pronuntiatusque

[+/-]

Syllabificatio phonetica: a·mo — morphologica: am-o

Proprietates grammaticales

[+/-]

Appellatio pronuntiatusque

[+/-]

Syllabificatio phonetica: a·mo — morphologica: am-o

class. (ca. 47-45 a.C.n.)

• Praeterea cum sint ab eadem origine verborum vocabula dissimilia superiorum, quod simul habent casus et tempora, quo vocantur participia, et multa sint contraria ut amo amor, ceco secor, ab amo et eiusmodi omnibus verbis oriuntur praesens et futurum ut amans et amaturus, ab eis verbis tertium quod debet fingi praeteriti, in lingua Latina reperiri non potest: non ergo est analogia. —De lingua Latina Varronis [1][2]

class. (ca. 41-40 a.C.n.)

• num, tibi cum faucis urit sitis, aurea quaeris

pocula? num esuriens fastidis omnia praeter

pavonem rhombumque? tument tibi cum inguina, num, si

ancilla aut verna est praesto puer, impetus in quem

continuo fiat, malis tentigine rumpi?

non ego: namque parabilem amo venerem facilemque. —Sermonum / Satyrarum libri II Q. Horatii Flacci [3][2]

class. (versio II, ca. 5 p.C.n.)

• Tu mihi, tu certe, memini, Graecine, negabas

uno posse aliquem tempore amare duas.

per te ego decipior, per te deprensus inermis –

ecce, duas uno tempore turpis amo!

utraque formosa est, operosae cultibus ambae;

artibus in dubio est haec sit an illa prior.

pulchrior hac illa est, haec est quoque pulchrior illa;

et magis haec nobis, et magis illa placet! —Amores Ovidii Nasonis [4][2]

class.

• Quod ad duos amicos nostros pertinet, diversa via eundum est; alterius enim vitia emendanda, alterius frangenda sunt. Utar libertate tota. Non amo illum, nisi offendo. “Quid ergo?” inquis, “quadragenarium pupillum cogitas sub tutela tua continere? Respice aetatem eius iam duram et intractabilem. Non potest reformari; tenera finguntur.” —Ad Lucilium epistulae morales Senecae [5][2]

saec. I.

• Diu vocem neuter invenit; nam puer etiam singultibus crebris amabile pectus quassaverat. O facinus inquam indignum, quod amo te quamvis relictus, et in hoc pectore, cum vulnus ingens fuerit, cicatrix non est. Quid dicis, peregrini amoris concessio? Dignus hac iniuria fui? —Satyricon T. Petronii Arbitri [6][2]

saec. I. (ca. 85-102 p.C.n.)

• Si credis mihi, Quinte, quod mereris,

Natales, Ovidi, tuas Aprilis

Ut nostras amo Martias Kalendas.

Felix utraque lux diesque nobis

Signandi melioribus lapillis!

Hic vitam tribuit, sed hic amicum.

Plus dant, Quinte, mihi tuae Kalendae. —Epigrammata M. Valerii Martialis [7][2]

Latinitas postclassica

[+/-]

saec. II. (ca. 170 p.C.n.)

• Gratias egit marito iamque laetior animo: «Sed prius» inquit «centies moriar quam tuo isto dulcissimo conubio caream. Amo enim et efflictim te, quicumque es, diligo aeque ut meum spiritum, nec ipsi Cupidini comparo.» —Metamorphoseon libri XI Apulei [8][2]

Latinitas humanistica

[+/-]

saec. XIV.

• Sed quid horum omnium scire, quid ve de his loqui possum, peccator infelix et peccati mei pondus ac vincula circumferens, qui vel amore literarum amicum otio et literis locum amo, vel fortasse odio quodam ex dissimilitudine morum orto populum fugio, et fortasse conscientia vite mee multiloquum testem vito? —De vita solitaria Petrarcae [9][2]

Fontes

1. ↑ Lapsus in citando: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Varro
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 Lapsus in citando: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named q
3. ↑ Lapsus in citando: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Horatius
4. ↑ Lapsus in citando: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Ovidius
5. ↑ Lapsus in citando: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Seneca
6. ↑ Lapsus in citando: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Petronius
7. ↑ Lapsus in citando: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Martialis
8. ↑ Lapsus in citando: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Apuleius
9. ↑ Lapsus in citando: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Petrarca