torpedo - Victionarium (original) (raw)

Piscis torpedo

Vicipaedia

Appellatio pronuntiatusque

[+/-]

Syllabificatio phonetica: tor·pē·dō — morphologica: torped-o

← Latine: torpeō (torpēre)

torpēd|ō, -ĭnis fem.

1. √ Stupor ex defectu sensus. [1][2][3][4]
2. Piscis ex genere eorum, qui cartilaginem pro spina habent, quod torpedinem accedentibus infert. [1][2][3][5][4]

• stupor

1. torpor

class. (ca. 47-45 a.C.n.)

• Aquatilium vocabula animalium partim sunt vernacula, partim peregrina. Foris muraena, quod myraina Graece, cybium et thynnus, cuius item partes Graecis vocabulis omnes, ut melander atque uraeon. Vocabula piscium pleraque translata a terrestribus ex aliqua parte similibus rebus, ut anguilla, lingulaca, sudis; alia a coloribus, ut haec: asellus, umbra, turdus; alia a vi quadam, ut haec: lupus, canicula, torpedo. Item in conchyliis aliqua ex Graecis, ut peloris, ostrea, echinus. Vernacula ad similitudinem, ut surenae, pectunculi, ungues. —De lingua Latina Varronis [6][7]

saec. I. (ca. 78 p.C.n.)

• Quo magis miror quosdam existimasse aquatilibus nullum inesse sensum. novit torpedo vim suam ipsa non torpens, mersaque in limo se occultat, piscium qui securi supernatantes obtorpuere corripiens. – huius iecori teneritas nulla praefertur. – nec minor sollertia ranae, quae in mari piscatrix vocatur. —Naturalis historia Plinii [8]

Latinitas postclassica

[+/-]

saec. II. (ca. 105-110 p.C.n.)

• non omisere per eos dies Primus ac Varus crebris nuntiis salutem et pecuniam et secreta Campaniae offerre Vitellio, si positis armis seque ac liberos suos Vespasiano permisisset. in eundem modum et Mucianus composuit epistulas; quibus plerumque fidere Vitellius ac de numero servorum, electione litorum loqui. tanta torpedo invaserat animum ut, si principem eum fuisse ceteri non meminissent, ipse oblivisceretur. —Historiae P. Cornelii Taciti [9][7]

saec. II. (ca. 170-177 p.C.n.)

• Praeterea ex eodem libro Catonis haec etiam sparsim et intercise commeminimus: ‘Vestiri’ inquit ‘in foro honeste mos erat, domi quod satis erat. Equos carius quam coquos emebant. Poeticae artis honos non erat. Si quis in ea re studebat aut sese ad convivia adplicabat, “crassator” vocabatur.’ Illa quoque ex eodem libro praeclarae veritatis sententia est: ‘Nam vita’ inquit ‘humana prope uti ferrum est. Si exerceas, conteritur; si non exerceas, tamen robigo interficit. Item homines exercendo videmus conteri; si nihil exerceas, inertia atque torpedo plus detrimenti facit quam exercitio.’ —Noctes Atticae A. Gellii [10][7]

Fontes

1. 1 2 Lapsus in citando: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Forcellini
2. 1 2 Lapsus in citando: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Freund
3. 1 2 Lapsus in citando: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Georges
4. 1 2 Lapsus in citando: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Olivetti
5. ↑ Lapsus in citando: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Langenscheidt
6. ↑ Lapsus in citando: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Varro
7. 1 2 3 Lapsus in citando: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named q
8. ↑ Gaius Plinius Secundus, Naturalis historiae libri XXXVII. (Teubner, Lipsiae 1892-1909). Bibliotheca Augustana: Liber nonus, cap. 67, [143] — torpedo
9. ↑ Lapsus in citando: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Tacitus
10. ↑ Lapsus in citando: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Gellius