kaars - WikiWoordenboek (original) (raw)

Een kaars.

Nederlands

Uitspraak

• Geluid: kaars (hulp, bestand)
• IPA: /kars/

Woordafbreking

• kaars

Woordherkomst en -opbouw

• Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘vetstaaf met pit voor verlichting’ voor het eerst aangetroffen in 1240 [1][2]

Zelfstandig naamwoord

de kaars v / m

1. een staaf of klomp van brandbaar materiaal met een lont
   • Vroeger had men 's nachts slechts kaarsen als verlichting.
     ▸ Om drie uur 's nachts ging ze uitgeput op haar matras liggen en staarde naar de balken en het afbladderende plafond, waarvan de ruwe, hoge hoeken werden verlicht door het zwakke schijnsel van de kaars naast haar bed.[3]
     ▸ Tot mijn verrassing en ontroering hadden ze een verjaardagstaart voor me gemaakt van een oude resupplydoos met 44 kaarsjes erop.[4]
2. (natuurkunde), (eenheid), (verouderd) oude eenheid van lichtsterkte (de zg. normaalkaars, thans candela)
   • De winkelier zei dat deze lamp een lichtsterkte heeft van 30 cd, vroeger zou men zeggen: "een lamp van 30 kaars.".

Typische woordcombinaties

• een kaars: aansteken, opsteken
• een kaars: aanhebben
• een kaars: doven, uitblazen, uitdoen

Hyponiemen

Afgeleide begrippen

Verwante begrippen

• IK (2), HK (2)

Uitdrukkingen en gezegden

• Doven/Uitgaan als een kaars in de nacht
• Een kaarsje aansteken

Hopen dat iets waarvan de uitkomst onzeker is, toch nog goedkomt

• Een kaars voor de duivel branden

Iets slechts vergoelijken/Eer betuigen aan iemand die slechte dingen doet

• Zijn kaars aan twee kanten branden

Zijn krachten en/of potentieel te snel opgebruiken

Spreekwoorden

• Geen heilige zo klein of hij wil zijn kaarsje hebben

Iedereen boogt graag op goede prestaties

• Iedere heilige komt zijn kaarsje toe

Iedereen die ergens aan meewerkt, moet daarvoor ook iets van de eer/credits krijgen

• Wat baten kaars en bril, als de uil niet zien en lezen wil?

Als iemand onwillig is om iets bij te leren of om een bepaald standpunt te herzien, heeft voorlichten ook geen zin

Vertalingen

1. een staaf of klomp van brandbaar materiaal met een lont

2. oude eenheid van lichtsterkte

Gangbaarheid

• Het woord kaars staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "kaars" herkend door:

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.

Verwijzingen

1. ↑ "kaars" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
2. ↑ kaars op website: Etymologiebank.nl
3. ↑
   Jessie Burton vert. Marja Borg
   “De muze” (2017), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789024574704
4. ↑
   Tim Voors
   “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
5. ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be