lui - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

Uitspraak

• Geluid: lui (hulp, bestand)
• IPA: / lœy / (1 lettergreep)
  • (Noord-Nederland): /lœʏ/
  • (Vlaanderen, Brabant, Limburg): /lœː/

Woordafbreking

• lui

Woordherkomst en -opbouw

• [A] In de betekenis van ‘vadsig’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1440 [1]
• [B]: alleen meervoud, erfwoord via Middelnederlands lude van Oudnederlands liude (daarmee feitelijk hetzelfde woord als lieden). In de betekenis van ‘mensen’ aangetroffen vanaf de tweede helft van de 8e eeuw [2] [3] [4] [5]
• [C]: luien ww zonder de uitgang -en

Bijvoeglijk naamwoord

[A] lui

1. niet houdend van inspanning of werk
   • Ik ben vandaag erg lui geweest.
2. (meubel) (gebruik als hypallage) geschikt om op zijn gemak in te zijn
   • Hij zat in zijn luie stoel.

Synoniemen

• [1] arbeidsschuw, ledig [2], vadsig, werkschuw
• [2] comfortabel

Hyponiemen

• [1] (intensivering) aartslui, inlui

Afgeleide begrippen

• Luilak, luiaard, luibak, luibuis, luieren, luiheid, luilak, luilekker, luiwammes

Vertalingen

1. werkschuw, niet houden van inspanning of werk

Zelfstandig naamwoord

[B] de lui mv

1. (informeel), vaak (pejoratief) groep mensen
   • Wat een rare lui!
     ▸ ‘Naar Casa de Luna,’ antwoordde ik hoopvol. ‘Oh, die lui. Dat zou ik niet doen, dat zijn gevaarlijke aso’s.[6]

Synoniemen

• lieden, luiden (uitspraakvarianten)
• mannen, mensen

Hyponiemen

• armelui, derlui, jelui, jongelui, marktlui, ouwelui, rijkelui

Uitdrukkingen en gezegden

• Kinderen en dronken lui zeggen de waarheid

ze weten niet wat beter voor zich kunnen houden en zeggen alles

Vertalingen

Werkwoord

[C] lui

1. eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van luien
   • Ik lui.
2. gebiedende wijs van luien
   • Lui!
3. (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van luien
   • Lui je?

Anagrammen

• uil

Gangbaarheid

• Het woord lui staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "lui" herkend door:

Verwijzingen

1. ↑ "lui" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
2. ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
3. ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
4. ↑ Oudnederlands Woordenboek
5. ↑ lieden op website: Etymologiebank.nl
6. ↑
   Tim Voors
   “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
7. ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

Afrikaans

Werkwoord

lui

1. luiden
   «"Luidens die berig.... " wil dan sê dat dit is hoe die berig gelui het, d.w.s. wat in die berig beweer is.»
   "Luidens het bericht...." wil dan zeggen dat dit is hoe het bericht geluid heeft, d.w.z. wat er in het bericht beweerd is.

Afgeleide begrippen

• luidens

Frans

Uitspraak

• Geluid: lui (hulp, bestand)
• IPA: /lɥi/

Persoonlijk voornaamwoord

lui

1. hem, haar

Verwante begrippen

• il

Friulisch

Persoonlijk voornaamwoord

lui

1. hij

Italiaans

Uitspraak

• Geluid: lui Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?

Woordafbreking

• lui

Persoonlijk voornaamwoord

lui

1. hij

Spaans

Werkwoord

lui

1. eerste persoon enkelvoud verleden tijd (pretérito indefinido) van luir