van - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

Uitspraak

Geluid: van (hulp, bestand)
IPA: / vɑn / (1 lettergreep)

Woordherkomst en -opbouw

erfwoord, als voorzetsel aangetroffen vanaf 901 [1]

Voorzetsel

van

geeft bezit aan
- Die fiets is van mij.
geeft herkomst aan
- Hij komt van ver.
geeft oorzaak aan
- Hij verrekte van de honger.
tussenvoegsel in familienamen
- De namen van de voetballers Willem van Hanegem en Franky Van der Elst laten een verschil in schrijfwijze tussen Nederland en Vlaanderen zien.
quotatief: luidt een citaat of gedachte in (synoniem: "als")
- Ik heb zoiets van: "Nu of nooit!"
geeft een eigenschap aan
- Dit is een hemd van katoen.
- De titel van het boek is "In de ban van de ring".
geeft het tijdsbestek aan waarbinnen iets gebeurt
- Wij gaan van de zomer naar Frankrijk.
ook: van … af: (Belgisch-Nederlands) geeft het begin van een tijdsverloop aan, sinds
▸ Johan is van zijn jeugd al actief betrokken bij alles wat natuur in het hart draagt.[2]
▸ Overal had je ikjes liggen, van je geboorte af. Ze lagen in die stad en in die straat en in alle straten en in alle huizen waar je ooit geweest was en in alle bedden waarin je geslapen had en overal lagen zulke stukjes van je ik.[3]

Opmerkingen

[4] Als begin van een persoonsnaam wordt "Van" altijd met een hoofdletter geschreven. In Nederland hoort "van" met een kleine letter te worden geschreven als er voornamen of voorletters aan voorafgaan. Bij mensen van Vietnamese achtergrond kan "Van" ook als zelfstandige naam voorkomen.

Hyponiemen

daarvan, ervan, hiervan, waarvan
[7] vanavond, vandaag, vanmorgen, vannacht

Typische woordcombinaties

[2] naar en van (zowel aankomend in als vertrekkend uit)
[2] stappen van
[8] van … af
[8] van als
[2] van en naar (zowel vertrekkend uit als aankomend in)
[8] van over

Uitdrukkingen en gezegden

[6] als ik van u was
[6] een koekje van eigen deeg krijgen
[3] er het hart van in zijn
[6] gewend van
[6] hart van koekebrood
met inbegrip van
naar aanleiding van
omwille van
te midden van
ten aanschouwen van
ten aanzien van
ten bate van
ten bedrage van
ten behoeve van
ten gerieve van
ten gevolge van
ten huize van
ten opzichte van
ten overstaan van
ter grootte van
ter wille van
van de blauwe knoop zijn
van de bok dromen
van de bovenste plank
van de gaffel in de greep vallen
van de hak op de tak springen
van de prins geen kwaad weten
van de trap gevallen zijn
[6] van dien aard
[6] van doen zijn
van een koude kermis thuiskomen
[6] van een mug een olifant maken
[2] van ganser harte
van gedachte wisselen
van gedachten wisselen
[2] van goeden huize
van haver tot gort
[2] van harte
[2] van heinde en ver
[2] van heinde en verre
[6] van het hart een steen maken
van hier tot gunter
van hot naar haar
van leer trekken
[6] van likmevestje
van lotje getikt zijn
[2] van nul beginnen
van onderen!
[2] van overheidswege
[2] van rechtswege
van toeten noch blazen weten
van twee walletjes eten
van wanten weten
van zessen klaar
[6] vanjewelste
[6] vastheid van betrekking
[7] zot zijn van

Spreekwoorden

als de kat van huis is, dansen de muizen op tafel
van achteren kijk je de koe in de kont
nadat iets gebeurd is, is het gemakkelijk om te zeggen hoe het beter had gekund
van dik hout zaagt men planken
een grove werkwijzen kiezen

| | vnw. bijw. | | | | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ----------------------------------------------------- | ----------------------------------------------------- | | voorzetselbijwoord | van | | | persoonlijk | ervan | | | aanwijz. | nabij | hiervan | | veraf | daarvan | | | vragend/betrekk. | waarvan | |