zee - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

Uitspraak

Geluid: zee (hulp, bestand)
IPA: / ze / (1 lettergreep)
- (Noord-Nederland): /ze/, /zeɪ̯/
- (Vlaanderen, Brabant, Limburg): /zeː/

Woordherkomst en -opbouw

In de betekenis van ‘uitgestrektheid zoutwater’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 793.[1]
erfwoord: Middelnederlands see, uit Oudnederlands sēo, ontwikkeld uit Oergermaans *saiwiz, bij Indo-Europees *soikʷ-í-, uitbreiding van de basis *séikʷ- ‘gieten’, die in Middelnederlands siën ‘filtreren, sijpelen’ is voortgezet; zie verder zeiken.[2] Evenals Nederduits See ‘meer; zee’, Fries see ‘zee’ en Zweeds sjö ‘meer’.

enkelvoud	meervoud
naamwoord	zee	zeeën
verkleinwoord	zeetje	zeetjes

Zelfstandig naamwoord

de zee v / m

(aardrijkskunde) een uitgestrekt oppervlak zoutwater dat het grootste deel van de aarde bedekt
- Wij gaan op vakantie naar Griekenland, waar we een hele week aan zee gaan liggen.
  ▸ En Olive, die ook niet dieper wilde ingaan op de foute kanten van hun plannetje, wendde haar blik af en keek naar de kolossale lijnschepen die de zee op voeren.[3]
  ▸ Heb elkander lief, maar maak van de liefde geen band: laat zij veeleer zijn een golvende zee tussen de kusten van je zielen.[4]
  ▸ 'En daarna wil ik koffiedrinken in de Calle Larios en langs zee wandelen.[3]
(figuurlijk) overstelpende hoeveelheid, zeer grote massa
- Toen de kinderen het huis uit waren, had zij opeens een zee van tijd

Uitdrukkingen en gezegden

Dat kan al het water van de zee niet afwassen

Dat valt niet weg te praten

De zee ploegen

Op zee varen

Er verdrinken er meer in het glas dan in de zee

Er vallen meer doden door drankmisbruik dan op zee

Geen zee gaat te hoog

Niets is te moeilijk (om een bepaald doel te bereiken)

Het water loopt altijd naar de zee

Degenen die toch al het meeste hebben, krijgen het meeste erbij

Recht door zee

Zonder omwegen, direct, zonder smoesjes, kordaat

• Toen ik mijn tienjarige zoon vroeg wat hij ervan vond dat ik zo lang weg zou zijn, antwoordde hij: ‘Geen idee, dat weet ik toch pas als je weg bent?’ Grappig vond ik zijn opmerking over het motief van mijn reis: ‘Wat is het nut van je wandeling? Je bereikt en verdient er niks mee.’ Mijn vijftienjarige dochter reageerde net als mijn vrouw pragmatisch en recht door zee. [5]