achter - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

Uitspraak

Geluid: achter (hulp, bestand)
IPA: / ˈɑxtər / (2 lettergrepen)

Woordherkomst en -opbouw

erfwoord via Middelnederlands achter van Oudnederlands ahter, in de betekenis van ‘voorzetsel’ aangetroffen vanaf 876 [1] [2] [3]

Voorzetsel

achter

verder weg dan (gezien vanaf de spreker of anderszins)
- De zon gaat schuil achter de wolken.
  ▸ De rest is geschiedenis, gedetailleerd te zien op de expositie in Assen. Achter het podium met de oude gitaren hangt het scherm waarop de films te zien zijn van de Amerikaanse bluesreizen die Muskee maakte met Albert Haar. Daar zijn ook de beelden te zien van het karige Tutwiler, Mississippi, waar ze op zoek gingen naar het graf van Sonny Boy Williamson II.[4]
verborgen
▸ Het voelde bijna alsof er een diepere betekenis achter zat.[5]
aan de achterkant
- Bob zit voor zijn werk de hele dag achter de computer.
- Piet parkeert zijn auto achter de winkel.
later in rangorde
- Toen stond PSV achter Ajax en Feyenoord in de eredivisie.
in het laatste gedeelte
- Hij is achter in de vijftig.
in het verleden
▸ Tere en hij waren, als Alfonso's buitenechtelijke kinderen, half in het verborgene opgegroeid, maar hun vader had hun vaak geld toegestopt, op voorwaarde dat Isaac volwassen zou worden en al dat linkse, artistieke gedoe achter zich zou laten.[6]

Uitdrukkingen en gezegden

achter de schermen blijven

aandacht weten te vermijden voor een belangrijke bijdrage die men levert

achter de schermen kijken

zien hoe alles in z'n werk gaat

een stok achter de deur

een dreigement om iets gedaan te krijgen

iemand achter de broek zitten

iemand aansporen

iemand achter de vodden zitten

iemand aansporen en activeren iets te doen

iets achter de hand hebben

iets ter beschikking hebben voor wanneer het nodig mocht zijn (bv nood)

iets achter de knopen hebben

iets is volbracht of voltooid

nog niet droog achter de oren zijn

nog niet volwassen zijn

het achter de ellebogen hebben

zich anders voordoen dan wie die is en niet te vertrouwen zijn

[1] achter de coulissen kijken
kijken hoe een organisatie van binnen werkt
[1] achter de geraniums zitten
niet meer deelnemen aan het maatschappelijk leven
[2] achter het net vissen
[2] het paard achter de wagen spannen
[2] schepen achter zich verbranden
opzettelijk onomkeerbare stappen zetten

Spreekwoorden

achter de wolken schijnt de zon

alle nare dingen zijn tijdelijk en daarna wordt het beter

| | vnw. bijw. | | | | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------- | | voorzetselbijwoord | achter | | | persoonlijk | erachter | | | aanwijz. | nabij | hierachter | | veraf | daarachter | | | vragend/betrekk. | waarachter | |

achter

prepositioneel deel van een voornaamwoordelijk bijwoord
- Hier zit meer achter.
bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord
- Achterlaten: Hij liet een goed lopend bedrijf achter.
- Hij loopt achter met zijn werk, dus hij moet nog veel inhalen.