boven - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

Logo van Nederland van boven een TV-programma met beelden uit de lucht van Nederland.

Uitspraak

• Geluid: boven (hulp, bestand)
• IPA: / ˈbovə(n) / (2 lettergrepen); /ˈboː.vən/

Woordafbreking

• bo·ven

Woordherkomst en -opbouw

• In de betekenis van ‘voorzetsel’ voor het eerst aangetroffen in 1220 [1]

| | vnw. bijw. | | | | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ----------------------------------------------------------- | ----------------------------------------------------------- | | voorzetselbijwoord | boven | | | persoonlijk | erboven | | | aanwijz. | nabij | hierboven | | veraf | daarboven | | | vragend/betrekk. | waarboven | |

Bijwoord

boven

1. bovenaan, erboven, niet beneden, niet eronder
   • Hij heeft boven opnieuw behangen.
     ▸ Op de overloop boven aan de trap stond een grote vaas met plastic bloemen.[3]
     ▸ Toen ik de gigantische muur inktzwarte wolken op me af zag komen barstte ik in tranen uit. Na een lange beklimming stond ik uitgeput boven op Mount Whitney.[4]
2. ouder dan
   ▸ De meeste Belgen van boven de achttien jaar kregen de afgelopen herfst of winter al een eerste boosterprik. De bescherming tegen COVID-19 van die prik loopt af. Bovendien doet weer een nieuwe variant van het coronavirus, BA.5, de ronde in België. Daarom is een nieuwe oppepper nodig, vindt de Hoge Gezondheidsraad. De ministers nemen dat advies nu over.[5]

Antoniemen

• beneden

Hyponiemen

• daarboven, daarenboven, erboven, hierboven, hierenboven, linksboven, onderstboven, ondersteboven, rechtsboven, vanboven, waarboven

Afgeleide begrippen

Vertalingen

1. bovenaan, erboven, niet beneden, niet eronder

Voorzetsel

boven

1. op een plaats hoger gelegen dan
   • Het schilderij hangt boven de schoorsteen.

Antoniemen

• onder

Uitdrukkingen en gezegden

• te boven gaan
• boven je stand leven

leven op een duurdere manier dan je je kunt veroorloven

• iets te boven komen

een nadelige situatie weer ten goede keren, iets overwinnen

• Boven Jan zijn

Uit de problemen zijn

• Boven de pet gaan

Er niets van begrijpen

• Boven water zijn

alles is bekend geworden of is teruggevonden

• Boven zijn theewater zijn

dronken zijn

• boven water komen

bovenkomen

• Als een paal boven water staan

Iets is helemaal zeker

• Dat staat als een paal boven water

dat is zeker

• Een baas boven baas zijn

er is altijd wel iemand die het beter kan of denkt te kunnen

• Het hoofd (net) boven water kunnen houden

net genoeg inkomen hebben om te kunnen leven

• Iemand de hand boven het hoofd houden

Hem/haar beschermen

• Onder en boven de wet zijn

zich niet aan de regels hoeven te houden

• de hand boven het hoofd houden

in bescherming nemen, (ten onrechte) buiten schot houden

Vertalingen

1. op een plaats hoger gelegen dan

boven de stad

• Duits: über der Stadt

Gangbaarheid

• Het woord boven staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "boven" herkend door:

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.

Verwijzingen

1. ↑ "boven" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
2. ↑ boven op website: Etymologiebank.nl
3. ↑ “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 16
4. ↑
   Tim Voors
   “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
5. ↑ Weblink bron “Alle volwassen Belgen kunnen na de zomer tweede boosterprik krijgen” (06 juli 2022), NU.nl
6. ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

Nedersaksisch

Voorzetsel

boven

1. boven; op een plaats hoger gelegen dan

Urkers

Voorzetsel

boven

1. boven; op een plaats hoger gelegen dan