controle - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

[1] van Frans contrôle zn , in de betekenis van ‘inspectie’ aangetroffen vanaf 1392 [1][2][3]
[2] onder invloed van Engels control zn , in gebruik vanaf 1975 [3]

enkelvoud	meervoud
naamwoord	controle	controles
verkleinwoord	controletje	controletjes

de controle v / m

toezicht, inspectie, onderzoek, nazien
- Voor het opstijgen van het vliegtuig voerde de bemanning nog een laatste controle uit.
  ▸ 'Maar, mam. . . mijn medicijnen, ik moet terugkomen voor controles. . . Chantal wil. . . 'Dorien tikte bemoederend op de rug van zijn hand.[4]
beheersing, overheersing
- De behendige wielrenner verloor door de te hoge snelheid tijdens de afdaling, toch nog de controle over zijn fiets en viel hard op de weg.
  ▸ Ik denk beter na met een pen in mijn hand. Inkt verheldert. Alleen door op te schrijven wat er was gebeurd, kon ik de controle herwinnen over mijn gedachten. Dat was de opdracht die ik mijzelf had gesteld. Daarom was ik hier.[5]
  ▸ ‘Ik wist niet veel over paarden, heb twee weken allemaal YouTube-filmpjes over paarden gekeken. Ik ben eigenlijk loodgieter en heb al mijn gereedschap en mijn bestelbus verkocht, waarvan ik deze twee paarden heb gekocht voor 2500 dollar per stuk. Maar ik begrijp nu waarom de vorige eigenaar van ze af wilde, ze luisteren totaal niet, superkoppig, net ezels. Gelukkig krijg ik ze nu langzaam wel onder controle.[6]

Het woord controle staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "controle" herkend door:

99 %	van de Nederlanders;
98 %	van de Vlamingen.[7]

vervoeging van
controlar

controle

aanvoegende wijs eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd (presente) van controlar
aanvoegende wijs derde persoon enkelvoud tegenwoordige tijd (presente) van controlar
gebiedende wijs (bevestigend en ontkennend) derde persoon enkelvoud tegenwoordige tijd (presente) van controlar