dame - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

via Middelnederlands dame van Frans dame, in de betekenis van ‘vrouw’ voor het eerst aangetroffen in 1401 [1] [2]

enkelvoud	meervoud
naamwoord	dame	dames
verkleinwoord	dametje	dametjes

de dame v

beschaafde vrouw
- Het wilde jonge meisje was in de loop van de jaren een hele dame geworden.
  ▸ ‘Welcome to Paradise, what will it be?’ Voor me stond een ronde dame vol tattoos, die in haar jonge jaren vast de het mooiste meisje van de klas was geweest.[3]
  ▸ De dame kijkt een paar keer om maar ze kan niet begrijpen wat er aan de hand is, want daar kijkt Bom wel voor uit.[4]
  ▸ Ik herken een zorgvuldig geklede oude dame die in de rij voor me in het vliegtuig zat.[5]
formele term voor vrouw
- Er is een aparte toilet voor dames en heren.
- Geachte dames en heren! ik heet u van harte welkom.
  ▸ Zo noemen wij een ordinaire dame een 'vuile kledder', inclusief de toevoeging: 'As je d'r tegen de muur an smijt, blijft ze plakke.[6]
(schaak) koningin in het schaakspel
- Na de koning is de dame het belangrijkste schaakstuk.

3. koningin in het schaakspel

Het woord dame staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "dame" herkend door:

100 %	van de Nederlanders;
99 %	van de Vlamingen.[7]

zn: van Latijn domina, domna "vrouw van de meester; meesteres" [1]
tw: oorspronkelijk Notre-Dame! "Onze-Lieve-Vrouw!", een aanroeping van Maria, de moeder van Jezus. [2]

enkelvoud	meervoud
zonder lidwoord	met lidwoord	zonder lidwoord	met lidwoord
dame	la dame	dames	les dames

dame v

dame

vervoeging van
damer

dame

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van damer
eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van damer
tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van damer