doek - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

Uitspraak

Geluid: doek (hulp, bestand)
IPA: / ˈduk / (1 lettergreep)

Woordherkomst en -opbouw

[A] erfwoord, via Middelnederlands doec van Oudnederlands duok, in de betekenis van ‘geweven stof’ aangetroffen vanaf 1151 [1] [2] [3]
[B] via Frans douc van Vietnamees dộc

[A] 1,3,4	enkelvoud	meervoud
naamwoord	doek	doeken
verkleinwoord	doekje	doekjes

[A] 2	enkelvoud	meervoud
naamwoord	doek	-
verkleinwoord	-	-

Zelfstandig naamwoord

[A] het doek o

m (textiel), (huishouden) lap stof, bijvoorbeeld voor het poetsen of stof afnemen
- Pak even een doek om die rommel op te nemen.
  ▸ Ik gebruikte de eerste paar weken natte doekjes om me ’s avonds op te frissen en het stof en zweet weg te vegen, maar vond de doekjes al snel te veel onnodig gewicht om met me mee te dragen.[4]
  ▸ Otto komt ook binnen en pakt een doek om alle voorjaarslaarzen van Johannes te poetsen, die in een lange rij voor de keukendeur staan.[5]
  ▸ ' Cornelia veegt de beslagkom met een vochtige doek schoon.[5]
m of o (materiaalkunde) textiel waaruit [1], [3] en [4] vervaardigd worden
- Dit kan van doek vervaardigd worden/.
o (schilderkunst) een stuk, meestal opgespannen materiaal waarop men een beeld schildert, ofwel het schilderij zelf
- Er zijn veel manieren om verf op het doek aan te brengen.
o (toneel) een stuk materiaal dat als gordijn gebruikt wordt om een toneel aan het zicht van het publiek to onttrekken
- Het doek viel en het applaus barstte los.
o (filmkunst) een doek om beelden op te projecteren, een projectiescherm

Uitdrukkingen en gezegden

[1] een doekje voor het bloeden
een ontoereikende troost
[4] een open doekje krijgen
uitbundige bijval ontvangen
[1] er geen doekjes om winden
iets heel duidelijk vertellen
[4] het doek valt voor
het einde is gekomen voor
[1] iets uit de doeken doen
iets heel duidelijk uitleggen
[5] op het witte doek
in een film
[5] van het doek spatten
indringend overkomen

Verwante begrippen

gordijn, lijnwaad, linnen, overgordijn, scherm, schilderij, schildering, schilderstuk, voorhang, voorhangsel

Uitdrukkingen en gezegden

Iets uit de doeken doen

iets uitleggen

Onderstaande vertalingen dienen nagekeken te worden en omgezet in de bovenstaande tabellen. Nummers na de vertalingen komen niet noodzakelijk overeen met de opgegeven definities. Voor meer uitleg zie WikiWoordenboek:Hoe vertalingen nakijken.

[B]	enkelvoud	meervoud
naamwoord	doek	doeks
verkleinwoord

Niet in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Taalunie in deze betekenis.

Zelfstandig naamwoord

[B] de doek m

(primaten) benaming voor apen uit het geslacht Pygathrix (behorend tot de meerkatachtigen), die enkel voorkomen in Laos, Vietnam en de Chinese provincie Hainan