dorst - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

[A] William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Dorst (1886)

Uitspraak

• Geluid: dorst (hulp, bestand)
• IPA: / dɔrst / (1 lettergreep)

Woordafbreking

• dorst

Woordherkomst en -opbouw

• [A]: erfwoord Ontwikkeld uit Middelnederlands dorst, Oudnederlands thursti, uit Germaans *þurstu- “dorst”, verwant aan Duits Durst, Engels thirst, Zweeds törst [1], in de betekenis van ‘verlangen (naar drinken)’ voor het eerst aangetroffen in 901 [2] [1] [3]
• [B] dors ww met de uitgang -t
• [C] van Middelnederlands dorste ww , de verleden tijd van dorren ww "wagen, durven" [4]
• [D] dor bn met de uitgang -st

Zelfstandig naamwoord

[A] de dorst m

1. behoefte aan drinken, zoals water
   • Na de lange reis door de woestijn hadden de reizigers veel dorst.
     ▸ Hierdoor had ik steeds zoveel dorst dat mijn watervoorraad van ruim zeven liter erg snel op dreigde te raken.[5]
2. (figuurlijk) een groot verlangen naar iets, zoals geld, goud of succes
   • De dorst naar macht is niet te lessen.

Uitdrukkingen en gezegden

• Een appeltje voor de dorst

Reserve (m.n. financiële middelen) voor moeilijke tijden

Hyponiemen

• bloeddorst, gelddorst, gouddorst, levensdorst, nadorst, oliedorst, verdorsten

Afgeleide begrippen

• dorstgevoel, dorstkoorts, dorstlessend, dorststaking, dorstverwekkend, dorsten, dorstig, dorstige, dorstlesser, dorstsensor, dorststaker, dorst lessen

Vertalingen

Werkwoord

[A] dorst

1. enkelvoud tegenwoordige tijd van dorsten
2. gebiedende wijs van dorsten

[B] dorst

1. tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van dorsen
   • Jij dorst.
2. derde persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van dorsen
   • Hij dorst.
3. (verouderd) gebiedende wijs meervoud van dorsen
   • Dorst!

[C] dorst

1. enkelvoud verleden tijd van durven
   • Ik dorst.
   • Jij dorst.
   • Hij, zij, het dorst.
   • Hij dorst zich daar niet meer te laten zien.

Opmerkingen

• [C] In het noorden is dit woord, als verledentijdsvorm van durven, verouderd, wordt weinig gebruikt en zal door veel mensen niet begrepen worden.

Bijvoeglijk naamwoord

[D] dorst

1. onverbogen vorm van de overtreffende trap van dor

Gangbaarheid

• Het woord dorst staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "dorst" herkend door:

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.

Verwijzingen

1. 1 2 dorst op website: Etymologiebank.nl
2. ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
3. ↑ "dorst" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
4. ↑ dorst op website: Etymologiebank.nl
5. ↑
   Tim Voors
   “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
6. ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

Middelnederlands

Woordafbreking

• dorst

Woordherkomst en -opbouw

• Ontwikkeld uit Oudnederlands thursti

Zelfstandig naamwoord

dorst

1. dorst; behoefte aan iets (meestal aan drinken en in het bijzonder: water)

Overerving en ontlening

• Nederlands: dorst