gapen - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

Uitspraak

Geluid: gapen (hulp, bestand)
IPA: / ˈɣapə(n) / (2 lettergrepen)
- (Noord-Nederland): /ˈχa.pə(n)/
- (Vlaanderen, Brabant): /ˈɣa.pə(n)/
- (Limburg): /ˈɣaː.pə(n)/

Woordafbreking

ga·pen

Woordherkomst en -opbouw

In de betekenis van ‘de mond wijd openen’ voor het eerst aangetroffen in 1240 [1]
erfwoord van Middelnederlands gapen [2][3]

stamtijd
onbepaalde wijs	verleden tijd	voltooid deelwoord
gapen	gaapte	gegaapt
zwak -t	volledig

Werkwoord

gapen

inergatief heel diep inademen met de mond ver open, moeilijk om bewust tegen te gaan
- Hij moest gapen en trok een gek gezicht bij zijn poging het te onderdrukken.
met open mond vol verwondering ergens naar kijken
- Zij stond te gapen bij dat bizarre monument.
(figuurlijk) een groot gat/grote holte vertonen; wijd openstaan
- Er gaapte een diepe wond in zijn arm.

Synoniemen

[1] geeuwen

Hyponiemen

aangapen, apegapen, begapen, nagapen, overgapen, rondgapen, vergapen

Afgeleide begrippen

gaapschelp, gaapster, gaapworm, gaapziekte, gaper, gaperig, gaping, gegaap, [3] een gapende afgrond, een gapend gat

Uitdrukkingen en gezegden

Tegen een oven gapen

Vertalingen

1. heel diep inademen met de mond ver open, moeilijk om bewust tegen te gaan

2. met open mond vol verwondering ergens naar kijken

Zelfstandig naamwoord

de gapen mv

meervoud van het zelfstandig naamwoord gaap

Gangbaarheid

Het woord gapen staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "gapen" herkend door:

98 %	van de Nederlanders;
98 %	van de Vlamingen.[4]

Meer informatie

Zie Wikipedia voor meer informatie.

Verwijzingen