gerecht - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

Uitspraak

• Geluid: gerecht (hulp, bestand)
• IPA: / ɣəˈrɛxt / (2 lettergrepen)

Woordafbreking

• ge·recht

Woordherkomst en -opbouw

• In de betekenis van ‘eten in één gang’ voor het eerst aangetroffen in 1040 [1]
• In de betekenis van ‘rechtbank’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1237 [1]
• vervoeging van rechten: de stam met omvoegsel ge- -t, zonder -t omdat de stam al op -t eindigt
• Naamwoord van handeling van rechten met het voorvoegsel ge-

Zelfstandig naamwoord

het gerecht o

1. (kookkunst) een bepaald soort voedsel op een bepaalde wijze bereid [2] [3]
   • Welk gerecht staat er vanavond op het menu?
     ▸ De meester van Trail Magic was Coppertone, die ik meer dan acht keer ben tegengekomen tussen Mexico en Canada. Hij reed in zijn camper naar het noorden en dook op de gekste plekken op. Hij deelde dan zijn befaamde root-beer-float Trail Magic uit: een wonderlijk Amerikaans gerecht dat bestond uit een bolletje vanille-ijs in een plastic bekertje met root-beer (een soort ginger ale).[4]
2. (juridisch) rechtbank, de rechter [5] [6]
   • Hij moest voor het gerecht verschijnen.
3. (geschiedenis), (juridisch) lokale bestuursvorm
   • Aan de westzijde van het gerecht Oostveen bevonden zich respectievelijk de soortgelijke uitgestrekte gerechten.[7]

Verwante begrippen

• [1] eten, etenswaar, spijs
• [2] gericht, balie, gerechtsgebouw, tribunaal

Hyponiemen

Afgeleide begrippen

Vertalingen

1. een bepaald soort voedsel op een bepaalde wijze bereid

Werkwoord

gerecht

1. voltooid deelwoord van rechten [8]

Bijvoeglijk naamwoord

gerecht [9] [10]

1. rechtvaardig
   • hij zal zijn gerechte straf niet ontlopen

Gangbaarheid

• Het woord gerecht staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "gerecht" herkend door:

Meer informatie

• Zie de doorverwijspagina op Wikipedia voor meer informatie.

Verwijzingen

1. 1 2 "gerecht" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
2. ↑ gerecht op website: Etymologiebank.nl
3. ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
4. ↑
   Tim Voors
   “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
5. ↑ gerecht op website: Etymologiebank.nl
6. ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
7. ↑ debilt.nl
8. ↑ gerecht op website: Etymologiebank.nl
9. ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
10. ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
11. ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

Duits

Bijvoeglijk naamwoord

gerecht

1. rechtvaardig