gespannen - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

Uitspraak

• Geluid: gespannen (hulp, bestand)
• IPA: / ɣəˈspɑnə(n) / (3 lettergrepen)

Woordafbreking

• ge·span·nen

Woordherkomst en -opbouw

• vervoeging van spannen: de stam met omvoegsel ge- -en

Bijvoeglijk naamwoord

gespannen

1. strak uitgerekt, gereed om met kracht in een eerdere toestand terug te keren
   • Het gespannen prikkeldraad houdt de koeien in de wei.
2. in hoge mate werkzaam - (naar analogie van betekenis 1 bij trekdieren, aandrijfkettingen of tentdoeken)
   • De kinderen keken met gespannen aandacht naar de film.
3. ongemakkelijk, blijk gevend van stress, het punt van (uit-)barsten naderend - (naar analogie van betekenis 1 bij boogpezen of ballonnen)
   • De gespannen situatie is ontstaan door een reeks beledigingen.
     ▸ Frans loopt met een gespannen blik naar binnen.[1]
     ▸ Opperste concentratie in de coulissen van De Bond. Gespannen staan de leerlingen uit groep 8C van de basisschool Drie-eenheid maandagmorgen naar hun klasgenoten te kijken die op dat moment in de schijnwerpers staan. Als er al wat wordt gezegd, gebeurt dat op een fluistertoon die op de bühne niet te horen is.[2]
     ▸ 'Verrukkelijk,' zegt ze met een gespannen lachje.[1]

Synoniemen

• 2. intens
• 3. nerveus

Antoniemen

• 1. slap
• 3. ontspannen

Hyponiemen

• [2] (intensivering) hooggespannen

Afgeleide begrippen

• hooggespannen

Verwante begrippen

• span, spannen, spanning

Spreekwoorden

• De boog kan niet altijd gespannen zijn - inspanningen behoren met ontspanning te worden afgewisseld
• Op gespannen voet staan met ... - Slecht samengaan met ...

Vertalingen

3. ongemakkelijk, blijk gevend van stress, het punt van (uit-)barsten naderend

Werkwoord

gespannen

1. voltooid deelwoord van spannen

Zelfstandig naamwoord

de gespannen mv

1. meervoud van het zelfstandig naamwoord gespan

Gangbaarheid

• Het woord gespannen staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "gespannen" herkend door:

Verwijzingen

1. 1 2
   Jessie Burton vert. Mieke Trouw-Luyckx
   “Het huis aan de gouden bocht” (2014), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789021809526
2. ↑ Weblink bron
   Redactie
   “Afscheidsmusical groepen 8 in stadstheater Oldenzaal” (11-07-2016), Tubantia
3. ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be