hoede - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

Uitspraak

• Geluid: hoede (hulp, bestand)
• IPA: /ˈhudə/

Woordafbreking

• hoe·de

Woordherkomst en -opbouw

• In de betekenis van ‘bewaking, waakzaamheid’ voor het eerst aangetroffen in 1253 [1]
• van Middelnederlands hoede; naamwoord van handeling van hoeden [2][3]

Zelfstandig naamwoord

de hoede v / m

1. waakzaamheid
   ▸ 'Wie bent u?' vroeg ze, op haar hoede als een kat.[4]
   ▸ Op zijn hoede wachtte hij op haar, terwijl zij stopte om op adem te komen.[4]
   ▸ Ondanks al mijn gesprekken met je ben ik waarschijnlijk nog meer op mijn hoede dan jij.[4]
2. bewaking, bescherming, bewaring, zorg
   ▸ ' 'U hebt ook een zwarte in dienst genomen, nietwaar?' 'Hij komt uit Porto-Novo, in Dahomey ' 'U hebt hem onder uw hoede genomen en hem onze gebruiken geleerd.[5]
   ▸ Waarom zou ze ook, als ze er geen been in zag om haar eigen moeder te laten verdrinken en daar nooit over te praten, en haar eigen zusje - een kind nog! - achter te laten bij een of andere koeienhoeder? Ik zou Arabella onder mijn hoede hebben genomen, houdt Thea zichzelf voor.[6]

Afgeleide begrippen

• [2] achterhoede, voorhoede
• [2] hoederecht

Uitdrukkingen en gezegden

• [1] op <mijn, je, zijn, haar, hun> hoede zijn

waakzaam zijn

• [2] onder <mijn, je, zijn, haar, hun> hoede nemen

zorg voor iets of iemand op zich nemen

Verwante begrippen

• bewaking, waakzaamheid, toezicht, voorzorg

Vertalingen

Werkwoord

hoede

1. aanvoegende wijs van hoeden

Gangbaarheid

• Het woord hoede staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "hoede" herkend door:

Verwijzingen

1. ↑ "hoede" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
2. ↑ hoede op website: Etymologiebank.nl
3. ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
4. 1 2 3
   Jessie Burton vert. Marja Borg
   “De muze” (2017), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789024574704
5. ↑
   Jessie Burton vert. Mieke Trouw-Luyckx
   “Het huis aan de gouden bocht” (2014), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789021809526
6. ↑
   Jessie Burton vert. Mieke Trouw-Luyckx
   “Het huis aan de Herengracht” (2022), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789024586332
7. ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

Afrikaans

Uitspraak

• Geluid: hoede Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?

Woordafbreking

• hoe·de

Zelfstandig naamwoord

hoede

1. hoede

Zelfstandig naamwoord

hoede mv

1. meervoud van het zelfstandig naamwoord hoed

Synoniemen

• hoedens

Middelnederlands

Woordherkomst en -opbouw

• van Oudnederlands huoda; naamwoord van handeling van hoeden [1][2]

Zelfstandig naamwoord

hoede v / m

1. voorzichtigheid, behoedzaamheid
2. bewaking, bescherming, zorg

Synoniemen

• hoe, hoeye, hude, huede

Verwijzingen

1. ↑ Middelnederlandsch Woordenboek
2. ↑ Oudnederlands Woordenboek