hoogte - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

Uitspraak

• Geluid: hoogte (hulp, bestand)
• IPA: / ˈhoxtə / (2 lettergrepen)

Woordafbreking

• hoog·te

Woordherkomst en -opbouw

• In de betekenis van ‘afmeting in verticale richting’ voor het eerst aangetroffen in 1452 [1]
• Afgeleid van hoog met het achtervoegsel -te.

Zelfstandig naamwoord

de hoogte v

1. (geologie) een verheffing van de aardkorst
2. (algemeen) de mate waarin iets hoog is, niveau, peil, stand
   ▸ Na een tijdje merkte ik duidelijk aan mijn oren dat we van zeeniveau naar duizend meter hoogte aan het klimmen waren.[2]
   ▸ De postcodes, de bakstenen, de wel of niet aanwezige rozenstruik, de voetenschraper, de hoogte van een stoepje of het ontbreken ervan was een taal die ik nu ook sprak.[3]
   • Denver ligt op een hoogte van 1600 meter.
3. (natuurkunde) door de frequentie bepaalde klank, toonhoogte

Hyponiemen

Afgeleide begrippen

Verwante begrippen

• heuvel, verheffing, verhevenheid, verhoging

Uitdrukkingen en gezegden

• Geen hoogte van iemand/iets [kunnen] krijgen

Iemand niet kunnen doorgronden/iets niet kunnen beoordelen

• Iemand in de hoogte steken

Iemand (te veel) prijzen

• Op de hoogte zijn [van/met]

Bekend zijn met iets, kennis hebben van iets

• Op de hoogte zijn [van]

Kennis hebben van iets

∗ Heel even is het of er een ander op dit adres woont en het huis ritmen en gewoonten kent waarvan zij niet op de hoogte is.[4]

• Op de hoogte blijven

Kennis blijven houden door ontwikkelingen en het nieuws te volgen

• Op de hoogte houden

Iemand blijvend informeren

• Op de hoogte brengen/stellen

Iemand ergens over in kennis stellen, iemand over iets informeren

• Tot grote hoogte stijgen

veel bereiken

• Uit de hoogte doen

je beter voelen dan een ander en dat ook laten merken

• Zich op eenzame hoogte bevinden

Veel beter in iets zijn dan ieder ander

Opmerkingen

• Vanaf de 19e eeuw kwam op de hoogte steeds vaker voor als een vaste verbinding. De betekenis ontwikkelde zich daarbij van letterlijk "zich op dezelfde hoogte bevindend als" naar het figuurlijke "op het vereiste niveau", en dus "bekend met".[5]

Vertalingen

1. een verheffing van de aardkorst

op de hoogte zijn

• Duits: im Bilde sein

op de hoogte zijn van iets

• Duits: von etwas wissen

Gangbaarheid

• Het woord hoogte staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "hoogte" herkend door:

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.

Verwijzingen

1. ↑ "hoogte" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
2. ↑
   Tim Voors
   “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
3. ↑
   Jessie Burton vert. Marja Borg
   “De muze” (2017), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789024574704
4. ↑
   Jessie Burton vert. Mieke Trouw-Luyckx
   “Het huis aan de Herengracht” (2022), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789024586332
5. ↑ Joop van der Horst 2013, Taal op drift. Lange-termijnontwikkelingen in taal en samenleving, Amsterdam: Meulenhoff, p. 142-146.
6. ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be