jaar - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

Uitspraak

Geluid: jaar (hulp, bestand)
IPA: / jar / (1 lettergreep); /ja:r/

Woordafbreking

jaar

Woordherkomst en -opbouw

In de betekenis van ‘tijd van’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 12 [1]

enkelvoud	meervoud
naamwoord	jaar	jaren
verkleinwoord	jaartje	jaartjes

Zelfstandig naamwoord

het jaar o

(tijdrekening), (eenheid) de duur van een omloop van de aarde om de zon van circa 365 dagen
- Naarmate de jaren verstreken, groeide Wikipedia extreem hard.
  ▸ Een van onze gedistingeerde gasten heeft mij ooit gezegd dat de monsters volgens hem niet waren bedoeld om vreemden buiten te houden, maar om de gasten te beletten de uitgang te bereiken. Het was jaren geleden dat hij dat zei, en hij is hier nog steeds. Zijn naam is Patelski. U zult hem ontmoeten.[2]
  ▸ Met mijn 43 jaar was ik duidelijk de oudste van het stel, de rest leek ergens tussen de twintig en vijfentwintig.[3]

Opmerkingen

De tijdsaanduidingen op -r blijven na een bepaald telwoord (schijnbaar) in het enkelvoud: drie uur, drie jaar. Vgl. echter de verbuiging van het Oudnederlands jar. De vorm 'jaren' was oorspronkelijk beperkt tot de datief meervoud.

Meroniemen

kwartaal, maand, week, dag, uur, kwartier, minuut, seconde

Verwante begrippen

agenda, biënnale, eeuw, kalender

Hyponiemen

Afgeleide begrippen

eenheden van tijd in het Nederlands (nld)
yoctoseconde • zeptoseconde • attoseconde • femtoseconde • picoseconde • nanoseconde • microseconde • milliseconde • centiseconde • deciseconde • seconde • decaseconde • hectoseconde • kiloseconde • megaseconde • gigaseconde • teraseconde • petaseconde • exaseconde • zettaseconde • yottaseconde
seconde • minuut • kwartier • uur • dag / etmaal / nychthemeron • week • decade • maand / maanmaand • kwartaal / trimester / jaargetijde / seizoen • tertaal • semester • jaar / annum • lustrum • decennium • eeuw / hectoannum • millennium / kiloannum • mega-annum • giga-annum

Typische woordcombinaties

jaar in jaar uit
jaren geleden al
met drie jaar verlengd
over 50 jaar
twee jaar geleden

Uitdrukkingen en gezegden

Eén uur van onbedachtzaamheid, kan maken dat men jaren schreit.

één moment van onvoorzichtigheid kan verschrikkelijke gevolgen hebben

Elke dag een draadje is een hemdsmouw in een jaar.

als je iedere dag een beetje doet komt het karwei uiteindelijk klaar

Het verstand komt met de jaren

naar mate je ouder wordt, word je wijzer en verstandiger

Sinds jaar en dag (zijn)

al heel lang

Tot de jaren des onderscheids komen

oud genoeg zijn om zelf te weten/mogen wat wel en niet mag

Uit het jaar nul zijn

Niets voorstellen

Vette en magere jaren (hebben)

jaren met meer welvaart en minder werkloosheid en jaren met minder welvaart en meer werkloosheid

siderisch jaar

jaaromloop t.o.v. de sterren

Vertalingen

1. de duur van een omloop van de aarde om de zon van circa 365 dagen.

jaren geleden al

Duits: bereits vor Jahren, schon vor Jahren

over 50 jaar

Duits: in 50 Jahren

twee jaar geleden

Duits: vor zwei Jahren

Gangbaarheid

Het woord jaar staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "jaar" herkend door:

100 %	van de Nederlanders;
100 %	van de Vlamingen.[4]

Meer informatie

Zie Wikipedia voor meer informatie.

Verwijzingen

↑ "jaar" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
↑ “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 16
↑
Tim Voors
“Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be