keten - WikiWoordenboek (original) (raw)

1. uit losse, vaak metalen, schakels in een enkele rij aaneengeregen voorwerp

Nederlands

[A] via Middelnederlands keteken van Latijn catena, in de betekenis van ‘ketting’ aangetroffen vanaf 1240 [1] [2] [3] [4]
[B] afgeleid van keet zn "herrie, drukte; plezier" met het achtervoegsel -en [5] [6]
[C] keet zn "gebouwtje voor tijdelijk verblijf" met de uitgang -en

enkelvoud	meervoud
naamwoord	keten	ketens ketenen
verkleinwoord	ketentje	ketentjes

[A] de keten v / m

uit losse, vaak metalen, schakels in een enkele rij aaneengeregen voorwerp
▸ En men stelde zich voor hoe de machtige Nicolaas, ieder jaar op zijn feestdag, de duivel in ketenen sloeg en geboeid met zich meevoerde.[7]
(figuurlijk) iets waardoor men gebonden is, dat de vrijheid belemmert
- Hij wist zijn ketenen te verbreken en zijn vrijheid te herwinnen.
(figuurlijk) onderling in verband staande rij van gelijksoortige zaken
- Het eiland wordt doorsneden door een keten van vulkanen.
(figuurlijk) vergelijkbare bedrijven op verschillende plaatsen die samen naar hun klanten als een geheel functioneren
- Hij bouwde het eethuisje van zijn ouders uit tot een keten van restaurants.
(figuurlijk) in de tijd opeenvolgende reeks van gelijksoortige verschijnselen
- Het conflict ontstond door een keten van misverstanden.
aantal doorlopen gerelateerde stappen in een proces
- „Ik vind het vooral vervelend dat iedereen in de keten ná mij wel geld aan mijn aardappelen verdient. Van de vrachtwagenchauffeur die ze komt halen, tot de frietfabriek, de supermarkt en iedereen ertussen.”[8]

1. uit losse, vaak metalen, schakels in een enkele rij aaneengeregen voorwerp

vervoeging van
ketenen

[A] keten

eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van ketenen
- Ik keten.
gebiedende wijs van ketenen
- Keten!
(bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van ketenen
- Keten je?

Niet in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Taalunie als onbepaalde wijs.

[B] keten

inergatief (informeel) lol trappen, op een rumoerige manier plezier hebben
▸ Het werkt niet als je zo’n wedstrijd ernstig en strak probeert te leiden: mijn doelstelling is gewoon lekker te keten en veel plezier te maken.[9]

Niet in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Taalunie als onbepaalde wijs van een werkwoord.

de [C] keten mv

Het woord keten staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "keten" herkend door:

99 %	van de Nederlanders;
98 %	van de Vlamingen.[10]