koers - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

Uitspraak

• Geluid: koers (hulp, bestand)
• IPA: / kurs / (1 lettergreep)

Woordafbreking

• koers

Woordherkomst en -opbouw

• van Frans course
  • [1], [2]: in de betekenis van ‘richting, route’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1463 [1]
  • [3], [4]: in de betekenis van ‘prijs van geld, waardepapieren’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1497 [1]

Zelfstandig naamwoord

de koers m

1. (scheepvaart) (luchtvaart) richting die een vaartuig of een vliegtuig in verloop van tijd aanhoudt
   ▸ Boven het overspoelde land van Schouwen-Duiveland vloog hij, om vervolgens koers te zetten naar Goeree-Overflakkee.[2]
   ▸ Nu Gorgel er niet meer bij is om ons door het landschap te loodsen, bedient Lauren de app waarop we de koers van onze tocht kunnen volgen, een navigatie-app die begint te piepen zodra we een verkeerde route inslaan.[3]
2. (figuurlijk) richting waarin verplaatsingen of ontwikkelingen gaan
   ▸ Ik ben veel dank verschuldigd aan: mijn geweldige agent, Juliet Mushens, voor haar onwankelbare steun, zorg en advies, zowel bij het schrijven van dit boek als daarbuiten, en aan Jenny Bent, die de koers van dit boek in de Verenigde Staten aanstuurt.[4]
   ▸ Tijd is geen stroom meer waarvan je de koers zelf kunt bijsturen, maar iets wat van buitenaf wordt opgelegd, en je tegelijkertijd wordt afgenomen.[5]
   ▸ Verkiezingen zijn immers niet alleen hoogtijdagen in een parlementaire democratie, maar ook momenten waarop de koers van het land wordt bepaald.[6]
3. (effectenhandel) ontwikkeling van de waarde van verhandelbare waardepapieren als obligaties, aandelen en opties
4. (financieel) waarde in verhouding tot die van andere valuta
5. (sport) snelheidswedstrijd, met name van wielrenners, paarden of honden
   ▸ Ik heb geen talen om erelijsten van renners te onthouden. In dat opzicht is mijn geheugen zo lek als een band waarmee je Parijs-Roubaix verliest. Toch ben ik Zot van de koers.[7]

Synoniemen

• [1], [2] richting
• [5] race, snelheidswedstrijd

Afgeleide begrippen

samenstellingen met "koers" als eerste deel

• [3] koers-winstverhouding
• [1] koersaanpassing
• [1] koersaanwijzer
• [1] koersafwijking
• [5] koersauto
• [1] koersbaken
• [2] koersbal
• [3] koersbericht
• [1] koersbeweging
• [1] koersbord
• [1] koerscorrectie
• [3] koersdaling
• [3],[4] koersdip
• [3] koersdoel
• [3] koersdruk
• [1] koersen
• [3] koersexplosie
• [5] koersfiets
• [3] koersgevoelig
• [3],[4] koersgrafiek
• [3] koershebbend
• [3] koershoudend
• [1] koerslijn
• [3] koersnotering
• [3] koersorkestratie
• [5] koerspaard
• [3] koersrally
• [3] koersreactie
• [3] koersrekening
• [3] koersreserve
• [3] koersschommeling
• [3] koerssprong
• [3] koersstijging
• [5] koerstrui
• [3] koersval
• [2] koersvast
• [1] koersverandering
• [3] koersverlies
• [5] koersverloop
• [3] koersverschil
• [3] koerswinst

samenstellingen met "koers" als laatste deel

• [3] aandelenkoers
• [3] beurskoers
• [3] biedkoers
• [4] bodemkoers
• [3] emissiekoers
• [3] gapkoers
• [4] geldkoers
• [3] goudkoers
• [5] halfkoers
• [5] kermiskoers
• [5] koppelkoers
• [3] laatkoers
• [3], [4] marktkoers
• [4] middenkoers
• [4] omrekeningskoers
• [3] openingskoers
• [5] paardenkoers
• [3] parikoers
• [5] ploegkoers
• [5] puntenkoers
• [1], [2] ramkoers
• [5] rittenkoers
• [3] slotkoers
• [4] spilkoers
• [3] uitgiftekoers
• [4] valutakoers
• [5] wielerkoers
• [4] wisselkoers
• [1], [2] zigzagkoers
• [2] zwabberkoers

Verwante begrippen

• [1] kompas
• [1], [2] richting
• [3] beurs
• [4] valutahandel
• [5] sport, wedstrijd

Uitdrukkingen en gezegden

• [1] behouden koers
  de absolute koers waarin zich een schip beweegt, de resultante van de kompaskoers en de invloed van stroming, wind en water
• [3],[4] dalende koers, de koers daalt
  (beurshandel) de waarde van de betreffende activa wordt (absoluut) lager
• [2] de eigen koers varen
  zelf bepalen wat men doet en laat

∗ Ben & Jerry's had bij de overname door Unilever in 2000 bedongen dat het zijn eigen koers mocht blijven varen op het gebied van zijn sociale missie. Unilever werd daarbij primair verantwoordelijk voor financiële en operationele beslissingen. Volgens Unilever is Ben & Jerry's alleen in Israël verkocht. Het concern blijft eigenaar van het merk elders.[8]

• [3] de koers noteren
  (op de beurs): de waarde van een aandeel bepalen en publiceren
• [1] de koers richten naar
  de richting bepalen aan de hand van een doel
• [1],[2] de koers uitzetten, afzetten, bepalen
  de richting bepalen
• [2] een harde koers volgen
  (politiek) een richting strikt blijven volgen ongeacht de gevolgen
• [3] een obligatie uitgeven tegen een koers van
  (obligaties) schuld aangaan tegen een bepaalde rente waarbij het schuldpapier verkocht wordt voor een percentage van de nominale waarde van
• [1] het schip op koers brengen
  in de juiste / bepaalde richting sturen
• [1],[2] koers houden
  in de uitgezette richting blijven doorgaan
• [1] koers sturen
  naar de gewenste kompasrichting sturen
• [1],[2] koers zetten naar
  zich gaat bewegen naar
• [2] op koers liggen (om)
  zich ontwikkelen in gewenste richting (om)
• [1] uit koers raken
  de richting verliezen
• [2] van de rechte koers afdwalen
  van het rechte pad afdwalen, het juiste pad verlaten
• [4] vaste koers
  (geldhandel) de verhouding tussen twee valuta is vastgelegd, fluctueert niet; tegengesteld tot: "zwevende koers".
• [4] zwevende koers
  (geldhandel) de verhouding tussen de bedoelde valuta en een standaard valuta is niet vastgelegd, tegengesteld tot: vaste koers

Vertalingen

Werkwoord

koers

1. eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van koersen
   • Ik koers.
2. gebiedende wijs van koersen
   • Koers!
3. (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van koersen
   • Koers je?
     ▸ Ik koers op mijn intuïtie.[9]

Anagrammen

• kroes

Gangbaarheid

• Het woord koers staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "koers" herkend door:

• frequentie in teksten in het Nederlands uit België, op een 7-puntsschaal: [11]

7

• frequentie in teksten uit België, vergeleken met die in Nederland, op een 7-puntsschaal: [11]

1

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.

Verwijzingen

1. 1 2 "koers" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
2. ↑
   Teuntje de Haan
   “Een muur van water” (2018), Em. Querido's Uitgeverij , ISBN 9789021409375
3. ↑
   Ronald Giphart e.a.
   “Een familie en een Griekse god” (2023), The House of Books, ISBN 9789044366471
4. ↑
   Jessie Burton vert. Mieke Trouw-Luyckx
   “Het huis aan de Herengracht” (2022), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789024586332
5. ↑
   Lynn Berger
   “De tweede: over het zijn en krijgen van een tweede kind” (2021), De Correspondent, ISBN 9789082821697
6. ↑ Weblink bron “Troonrede 2025” (16-9-2025), Rijksoverheid
7. ↑ Weblink bron “Zot van de koers” (2011), Lannoo Meulenhoff, Tielt, ISBN 9789020996883, hfst. Woord vooraf
8. ↑ Weblink bron “Ben & Jerry's verontwaardigd over besluit om merk in Israël te verkopen” (30 juni 2022), NU.nl
9. ↑
   Marion Pauw e.a.
   “4 wandelaars en een Siciliaan” (2022), The House of Books, ISBN 9789044363340
10. ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be
11. 1 2 “Typisch Vlaams. 4000 woorden en uitdrukkingen” (2015), Davidsfonds, Leuven, ISBN 9789059086517, koers