koken - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

Uitspraak

• Geluid: koken (hulp, bestand)
• IPA: / ˈkokə(n) / (2 lettergrepen)

Woordafbreking

• ko·ken

Woordherkomst en -opbouw

• Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘verhitten, spijzen toebereiden’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1287 [1]

Werkwoord

koken

1. overgankelijk, (natuurkunde) een vloeistof (vooral water) net zolang verwarmen totdat er zich in de hele vloeistof bellen vormen die naar boven stijgen en openspringen
   • Het water werd gekookt.
2. ergatief, (natuurkunde) het proces waarbij bellen uit de hele vloeistof vrijkomen
   • Water kookt bij honderd graden Celsius op zeeniveau.
3. overgankelijk (kookkunst) met behulp van ingrediënten een maaltijd klaarmaken
   • De moeder kookt iedere dag voor haar kinderen en echtgenoot.
     ▸ Er werd pap gekookt boven het houtvuur en een broodje voor de lunch bereid.[2]
     ▸ Tijdens het koken zat iedereen elkaar continu te stangen alsof we elkaar al jaren kenden.[2]

Hyponiemen

Afgeleide begrippen

Afgeleide begrippen

• [3] kokkeren

Verwante begrippen

• kok, maaltijd

Uitdrukkingen en gezegden

• Iemand in zijn eigen vet gaar smoren/laten koken

iemand niet helpen, maar zelf diens situatie laten ondervinden

• Van de kook zijn (of raken)

Helemaal in de war zijn

• koken van het bloed

zeer opgewonden of boos zijn

1. ▸ Haar bloed begint te koken en haar zelfbeheersing knapt.[3]

Vertalingen

1. vloeistof verwarmen totdat er zich in de hele vloeistof bellen vormen die naar boven stijgen en openspringen

2. met behulp van ingrediënten een maaltijd klaarmaken

Gangbaarheid

• Het woord koken staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "koken" herkend door:

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.

Verwijzingen

1. ↑ "koken" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
2. 1 2
   Tim Voors
   “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
3. ↑
   Jessie Burton vert. Mieke Trouw-Luyckx
   “Het huis aan de gouden bocht” (2014), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789021809526
4. ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

Noors

Uitspraak

• Geluid: koken Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
• IPA: / 'kuːkən /

Woordafbreking

• ko·ken

Zelfstandig naamwoord

[A]: koken

1. nominatief bepaald mannelijk enkelvoud van kok

[B]: koken

1. nominatief bepaald mannelijk enkelvoud van kok

Schrijfwijzen

• koket zn , o

[C]: koken

1. nominatief bepaald mannelijk enkelvoud van kok

Schrijfwijzen

• koka zn , v (van koke)
• koket zn , o (van kok)

Zelfstandig naamwoord

koken

1. nominatief bepaald mannelijk enkelvoud van koke

Schrijfwijzen

• koka zn , v (van koke)
• koket zn , o (van kok)

Nynorsk

Uitspraak

• Geluid: koken Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
• IPA: / 'kuːkən /

Woordafbreking

• ko·ken

Zelfstandig naamwoord

koken

1. nominatief bepaald mannelijk enkelvoud van kok