komen - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

Uitspraak

• Geluid: komen (hulp, bestand)
• IPA: / ˈkomə(n) / (2 lettergrepen)

Woordafbreking

• ko·men

Woordherkomst en -opbouw

• erfwoord in de betekenis van ‘een plaats bereiken’ voor het eerst aangetroffen in 901 [1] [2]

Werkwoord

komen

1. ergatief bewegen van verder weg naar dichterbij
   ▸ Ik voelde me veel minder veilig in de bossen dan in de uitgestrekte, open woestijn. Dat kwam waarschijnlijk omdat je in de woestijn altijd alles om je heen kon zien, maar ook doordat ik uit het vlakke Nederland kom, waar ik gewend ben aan weidse landschappen met vergezichten en hoge luchten.[3]
   ▸ Toen ik de gigantische muur inktzwarte wolken op me af zag komen barstte ik in tranen uit.[3]
   ▸ Het Burning Man-festival in Nevada is de ultieme expressie hiervan en het komt aardig in de buurt van de echte hippielevensstijl van destijds.[3]
2. ergatief, (seksualiteit) een orgasme hebben, klaarkomen
3. koppelwerkwoord worden, bedijgen

Opmerkingen

• Een overblijfsel uit het Kustwestgermaans is het koppelwerkwoord komen (bet. 3) in plaats van het Standaardnederlandse worden. In het West-Vlaams zegt men dus bijv. ik kom ziek in plaats van ik word ziek.
• Het werkwoord kan worden gepreciseerd door toevoeging van een voltooid deelwoord of een infinitief[4]

1. • Hij kwam afzakken, hij kwam toegesneld

• Het deelwoord of de infinitief kan "aan-" als prefix krijgen

1. • Hij kwam aangekeft, hij kwam aanmompelen.

Synoniemen

• [2] klaarkomen

Antoniemen

• [1] gaan

Hyponiemen

Afgeleide begrippen

• komaan, komaf, komkom, laatkomer, nieuwkomer

Uitdrukkingen en gezegden

• aan het hart laten komen
• [1]: boven water komen

bovenkomen

• [1]: tussenbeide komen

interfereren

• Aan de bak komen
• Aan zijn trekken komen

krijgen wat diegene graag wilt en fijn/leuk vindt

• Als het puntje bij het paaltje komt

Als het erop aankomt

• Als puntje bij paaltje komt

Als het eropaankomt

• Albert twijfelde daar een beetje aan, maar Cécile leek als puntje bij paaltje kwam wel wat op mevrouw Maillard, ze had vrij vaststaande ideeën. [5]

• Berouw komt na de zonde

als het eenmaal gebeurd is komt pas de berouw

• Berouw komt steeds te laat

als het eenmaal gebeurd is komt pas de berouw

• Beslagen ten ijs komen

goed voorbereid zijn en zeker zijn

• Boontje komt om zijn loontje
• Boontje komt om zijn loontje.

hij krijgt wat hij verdient, de gevolgen zal iemand altijd wel een keer moeten gaan dragen

• De aap komt uit de mouw

de waarheid wordt duidelijk

• De ouderdom komt met gebreken.

als je ouder wordt ga je van alles mankeren

• Een kat komt altijd op z'n pootjes terecht.

ingewikkelde en vervelende dingen kunnen vanzelf weer voor elkaar komen

• Een kink in de kabel komen

iets tussen komen

• Er bekaaid vanaf komen
• Er is een tijd van komen en een tijd van gaan
• Ergens mee voor de draad komen

zeggen wat de precieze bedoeling is

• Goed uit de verf komen

goed bij anderen overkomen

• Het hinkende paard komt achteraan.

wanneer het werk is gedaan komt de rekening ofwel: na mooie dingen komen vaak de minder fijne dingen

• Het verstand komt met de jaren

naar mate je ouder wordt, word je wijzer en verstandiger

• Het verstand komt met de jaren.

oudere mensen zijn wijzer en...jongere mensen mogen fouten maken

• Het water komt tot de lippen

in groot gevaar, in hoge nood

• Hoogmoed komt voor de val.

iemand die erg trots is of hoogmoedig, krijgt gauw de bijbehorende ellende

• Iemand in het gevlij komen

iemand tegemoet komen

• In een goed blaadje proberen te komen
• In het gedrang komen

met moeilijkheden te maken krijgen

• In het gevlij / gevlei komen
• In het geweer komen

aan het werk zijn/gaan/komen

• In iemands kraam te pas komen

iets wat iemand nodig had

• In zwang komen / raken

iets wordt een modeverschijnsel

• komen als een dief in de nacht

onverwacht komen

• komt men over de hond, dan komt men ook (wel) over de staart.

als men het moeilijkste gehad heeft is de rest eenvoudiger te doen

• komt tijd, komt raad.

door het verloop van tijd komt de oplossing vanzelf aanzetten

• komt voor de bakker
• Met de hoed in de hand komt men door het ganse land.

iemand die vriendelijk is bereikt meer in het leven dan iemand die onaardig en onbeleefd is

• Met de nachtschuit komen

erg laat

• Met het water voor de dokter komen

zeggen wat je bedoelt

• Met het zout komen als het ei op is.

met een oplossing komen als het probleem er niet meer is

• Met iets op de proppen komen
• Na regen komt zonneschijn.

als er wat naars is gebeurd, wordt het daarna weer beter

• Nu komt de aap uit de mouw
• [1] nu komt de kat op de koord
• Onbeslagen ten ijs komen

niet voorbereid zijn

• Onder de hamer komen

openbaar op ene veiling verkocht worden

• Ongeluk komt zelden alleen.

een tegenslag wordt vaak gevolgd door nog meer problemen

• Op de koffie komen

zonder afspraak ergens heen gaan

• Op de pof komen

iets kopen zonder direct te betalen

• Op de proppen komen

Iets vertellen

• Op een strowis komen aandrijven

helemaal berooid en arm ergens komen

• Op het matje moeten komen
• Op verhaal komen

uitrusten en op krachten komen

• Op zijn pootjes terecht komen

Het komt vanzelf wel voor elkaar

• Ouderdom komt met gebreken.

letterlijk

• Over de brug komen

veel geld moeten betalen

• Pas uit de dop komen

maar pas ergens aan deelnemen

• Smeerpoets en smeerkees: waar komen ze vandaan?
• Te hooi en te gras komen

zo nu en dan komen

• Te stade komen

goed uitkomen

• Tot de jaren des onderscheids komen

oud genoeg zijn om zelf te weten/mogen wat wel en niet mag

• Uit de lucht komen vallen

erg plotseling en onverwacht

• Uit zijn koker komen

Hij heeft het bedacht

• Van bruiloft komt bruiloft.

op een bruiloft kunnen twee mensen elkaar leren kennen die dan weer gaan trouwen

• Van praat komt praat.

een nieuwtje wordt snel verder verteld

• Van uitstel komt afstel.

letterlijk, wanneer iets wordt uitgesteld wordt het vaak vergeten en helemaal niet meer gedaan

• Vertrouwen komt te voet en gaat/vertrekt te paard.

door een enkele stommiteit kan men vertrouwen of een reputatie die men jarenlang heeft opgebouwd in een keer teniet doen.

• boven water komen

bovenkomen

• [1]: niet uit de verf komen

niet goed tot zijn recht komen

• tussenbeide komen

interfereren

Spreekwoorden

• [1] als de berg niet naar Mohammed komt, komt Mohammed wel naar de berg
• [1] als Mohammed niet naar de berg komt, moet de berg maar naar Mohammed

Vertalingen

1. bewegen van verder weg naar dichterbij

Gangbaarheid

• Het woord komen staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "komen" herkend door:

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.

Verwijzingen

1. ↑ "komen" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
2. ↑ komen op website: Etymologiebank.nl
3. 1 2 3
   Tim Voors
   “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
4. ↑ Taaladvies
5. ↑
   Lemaitre, Pierre
   "Tot ziens daarboven" 2014 ISBN 9789401601931 pagina 17
6. ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

Categorieën:

• Woorden in het Nederlands
• Woorden in het Nederlands van lengte 5
• Woorden in het Nederlands met audioweergave
• Woorden met 2 lettergrepen in het Nederlands
• Woorden in het Nederlands met IPA-weergave
• Erfwoord in het Nederlands
• Sterk werkwoord klasse 4 in het Nederlands
• Werkwoord in het Nederlands
• Niet-samengesteld werkwoord in het Nederlands
• Ergatief werkwoord in het Nederlands
• Seksualiteit in het Nederlands
• Koppelwerkwoord in het Nederlands
• Woordenlijst Nederlandse Taal
• Prevalentie Nederland 100 %
• Prevalentie Vlaanderen 100 %