menselijk - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

Uitspraak

• Geluid: menselijk (hulp, bestand)
• IPA: / ˈmɛnsələk / (3 lettergrepen)

Woordafbreking

• men·se·lijk

Woordherkomst en -opbouw

• Afleiding van mens met het achtervoegsel -lijk en met het invoegsel -e- [1]

Bijvoeglijk naamwoord

menselijk [2]

1. zoals de mens
   • Boos worden is nu eenmaal menselijk.
     ▸ Twintig minuten decompressie heeft het menselijk lichaam nodig om aan de geringe luchtdruk op Mars te wennen, en hoewel de luchtdruk in Utah gewoon één atmosfeer is, hoort die wachttijd er wel bij.[3]
     ▸ 'In tenminste één geval,' zegt Niebuhr, is geschiedenis, als geheel en tot in details begrepen, van nut: dat men weet dat ook de grootste en meest verheven geesten van ons menselijk geslacht niet weten hoe toevallig hun oog die vorm heeft aangenomen waardoor zij zien en waardoor ieder van ons gedwongen wordt te kijken - zij dwingen ons omdat de intensiteit van hun bewustzijn uitzonderlijk groot is.[4]
2. goed voor de medemens
   • Als zij zich menselijk zouden opstellen waren er niet zo veel mensen gestorven.
     ▸ CDA-leider Bontenbal is verdrietig over de dood van paus Franciscus. "Deze paus gaf de Katholieke Kerk een menselijk gezicht."[5]
3. betrekking hebbend op de Homo sapiens
   ▸ Ik had verwacht dat ik me misschien eenzaam zou voelen, menselijk contact zou missen en onrustig zou worden.[6]
   ▸ Het was te ver verwijderd van de alledaagse werkelijkheid en de realiteit van menselijke emoties, behoeftes en imperfecties.[6]
4. door mensen veroorzaakt
   ▸ Ginsberg, Tolaas en Agapakis willen met “Resurrecting the Sublime” niet de bloemen doen herleven. Ze willen door het reconstrueren van een natuur die is uitgestorven, de menselijke vernietiging benadrukken.[7]
   ▸ 2b. Waarom kun je honger een natuurramp noemen. 2c. Waarom kun je honger een menselijke ramp noemen?[8]

Synoniemen

• [2] humaan
• [4] antropogeen

Antoniemen

• [1] bovennatuurlijk, onmenselijk
• [4] natuurlijk

Hyponiemen

• (intensivering) diepmenselijk, oermenselijk
• allemenselijk, bovenmenselijk, intermenselijk, kleinmenselijk, medemenselijk, niet-menselijk, tussenmenselijk

Afgeleide begrippen

• menselijk-zijn, menselijkerwijs, menselijkheid, ontmenselijken, vermenselijken

Vertalingen

Gangbaarheid

• Het woord menselijk staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "menselijk" herkend door:

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.

Verwijzingen

1. ↑ menselijk op website: Etymologiebank.nl
2. ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
3. ↑ “Nieuws uit de kosmos” (2024), Fontaine Uitgevers , ISBN 9789464043075
4. ↑
   Chiel van den Akker
   “Geschiedenis” (2019), Athenaeum - Polak & Van Gennep , ISBN 9789025310578
5. ↑ Weblink bron “Bedroefde reacties op dood van paus: 'Miljoenen mensen geïnspireerd'” (21 april 2025), NOS
6. 1 2
   Tim Voors
   “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
7. ↑ Weblink bron
   Jana Roovers
   “Biowetenschappelijke data in het museum : Een duiding van de samenwerking tussen biowetenschappers en beeldend kunstenaars binnen het evoluerende 21ste-eeuwse discours omtrent wetenschapscommunicatie”, bachelorscriptie (3 juli 2020), Radbouduniversiteit, Nijmegen, p. 28
8. ↑ Weblink bron
   Hannebeth Haffmans e.a.
   “Mundo leer-werkboek 4 vmbo bk”, 2e druk (2011), ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, ISBN 9789006488081, p. 20
9. ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be