mis - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

Een katholieke mis

Uitspraak

Geluid: mis (hulp, bestand)
IPA: / mɪs / (1 lettergreep)

Woordherkomst en -opbouw

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘rooms-katholieke kerkdienst’ voor het eerst aangetroffen in 1236 [1]
Van Latijn missa (heenzending), afgeleid van het Latijnse mittere (zenden). Vermoedelijk afgeleid van de laatste woorden van de mis Ite, missa est (ga, het is de heenzending).

enkelvoud	meervoud
naamwoord	mis	missen
verkleinwoord	misje	misjes

Zelfstandig naamwoord

de mis v / m

(religie) een eucharistieviering, de katholieke eredienst waarin het sacrament van de eucharistie wordt gevierd
- De mis is zojuist begonnen.
  ▸ De Tridentijnse ritus, de traditionele mis die het Vaticaan in de jaren zestig in de ban deed, is weer toegestaan.[2]

Afgeleide begrippen

misboek, misdienaar, misdienen, misgewaad, miskelk, miskleed, misoffer, mispaap, miswijn

Uitdrukkingen en gezegden

Parijs is wel een mis waard.

om een voordeel te behalen bij tegenstanders aansluiten

Vertalingen

1. een godsdienstoefening in de katholieke kerk, een eucharistieviering

Werkwoord

vervoeging van
missen

mis

eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van missen
- Ik mis.
gebiedende wijs van missen
- Mis!
(bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van missen
- Mis je?

stellend	vergrotend	overtreffend
onverbogen	mis	misser	mist
verbogen	misse	missere	miste
partitief	mis	missers	-

Bijvoeglijk naamwoord

mis

(vooral als naamwoordelijk deel van het gezegde) fout, verkeerd
- Het is nu goed mis!
  ▸ 'Hoelang hebben julliem Wat was er mis met mij? Waarom was ik niet ' Isaac kwam op haar aflopen.[3]
  ▸ Ingrijpen doe ik alleen als het echt mis dreigt te gaan en dan nog zo zuinig mogelijk.[4]
  ▸ Maar dat hoor ik niet te doen, ik ben geen coach ' 'Wat is er mis met een coach?' Sinds zijn ontslag gaat Zac langs bij een loopbaancoach, een meisje van eind twintig dat nog nauwelijks met haar eigen loopbaan begonnen is.[4]

Uitdrukkingen en gezegden

niet mis zijn

zeker zo goed zijn als verwacht mag worden

Bijwoord

mis

niet raak, verkeerd, helemaal niet aan de verwachting voldoend
- Hij sloeg de bal mis.
  ▸ En wat was er nou mis met een beetje liften? Niks, maar het zat me toch dwars dat deze mensen na afloop claimden dat ze de PCT hadden gelopen, terwijl ze in werkelijkheid meer dan 20 procent hadden overgeslagen.[5]

Uitdrukkingen en gezegden

het mis hebben

het bij het verkeerde eind hebben, zich vergissen

mis zijn
Niet geschoten, altijd mis.

als je het niet probeert, komt er ook niks van

Gangbaarheid

Het woord mis staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "mis" herkend door:

100 %	van de Nederlanders;
99 %	van de Vlamingen.[6]

Verwijzingen

↑ "mis" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
↑ Weblink bron “Tridentijnse mis / ’In de latijnse mis voel je Gods aanwezigheid wél’” (11 juli 2007), NS
↑
Jessie Burton vert. Marja Borg
“De muze” (2017), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789024574704
1 2
Marion Pauw e.a.
“4 wandelaars en een Siciliaan” (2022), The House of Books, ISBN 9789044363340
↑
Tim Voors
“Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

Afrikaans

Woordherkomst en -opbouw

[A] Afgeleid van het Nederlandse missen
[B] Afgeleid van het Nederlandse mist
[C] Afgeleid van het Nederlandse mis

Zelfstandig naamwoord

mis [B]

(meteorologie) mist; laaghangende bewolking die het zicht belemmert

Frans

Werkwoord

vervoeging van
mettre

mis

eerste en tweede persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van mettre
voltooid deelwoord (participe passé) van mettre

Gotisch

enkelvoud	tweevoud	meervoud
nominatief	ik	wit	weis
accusatief	mik	ugkis	uns/unsis
genitief	meina	ugkis	unsara
datief	mis	*ugkara	uns/unsis

Persoonlijk voornaamwoord

mis

(aan/voor) mij (datief van de eerste persoon enkelvoud)

Limburgs

Zelfstandig naamwoord

mis

(meteorologie) mist; laaghangende bewolking die het zicht belemmert

Pools

| | enkelvoud | meervoud | | | | | -------------------------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | | onbeklemtoond | beklemtoond | onbeklemtoond | beklemtoond | | | bijvoeglijk | bijvoeglijk ofzelfstandig | bijvoeglijk | bijvoeglijk ofzelfstandig | | | 1e persoon | mi enk mis mv | mío m enk mía v enk míos m mv mías v mv | nuestro m enk nuestra v enk nuestros m mv nuestras v mv | | | 2e persoon | tu enk tus mv | tuyo m enk tuya v enk tuyos m mv tuyas v mv | vuestro m enk vuestra v enk vuestros m mv vuestras v mv | | | 3e persoon | su enk sus mv | suyo m enk suya v enk suyos m mv suyas v mv | su enk sus mv | suyo m enk suya v enk suyos m mv suyas v mv |