ons - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

| | enkelvoud | meervoud | | | | | -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------- | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ | | onderwerp | voorwerp | onderwerp | voorwerp | | | 1e persoon | ik'k | mijme | wijwe | ons | | 2e persoon_(informeel)_ | jijje | jouje | jullie | jullie | | 2e persoon_(formeel)_ | u | u | u | u | | 2e persoon_(regionaal)_ | gijge | u | gijge | u | | 3e persoon_(mannelijk)_ | hijie | hem'm | zijze | (dat.) hun(acc.) henze | | 3e persoon_(vrouwelijk)_ | zijze | haar'r, d'r | | | | 3e persoon_(onzijdig)_ | het't | het't | | | | 3e persoon_(genderneutraal)_ | hen | hen | | | | Boven: benadrukte vorm. Onder: onbenadrukte vorm | | | | |

Uitspraak

• Geluid: ons (hulp, bestand)
• IPA: / ɔns / (1 lettergreep)

Woordafbreking

• ons

Woordherkomst en -opbouw

• Leenwoord uit het Frans of Latijn, in de betekenis van ‘gewicht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240 [1]
• In de betekenis van ‘bezittelijk voornaamwoord’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901 [1]

Persoonlijk voornaamwoord

ons

1. 1e persoon meervoud als (direct of indirect) object of na een voorzetsel;
   • Hij zag ons in de stad.
   • Hij heeft ons dit gegeven.
   • Hij doet het voor ons.
     ▸ Na een gigantische knal vlak boven ons hoofd stonden de stoere jonge gasten binnen tien seconden ook binnen.[2]

Afgeleide begrippen

• onszelf

Verwante begrippen

• wij

Vertalingen

1. 1e persoon meervoud als (direct of indirect) object of na een voorzetsel

| | enkelvoud | meervoud | | | | | -------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------- | -------------------------------------------- | -------------------------------------------------------- | | verplicht | keuze | verplicht | keuze | | | 1e persoon | mijme | mijzelfmezelf | ons | onszelf | | 2e persoon_(informeel)_ | je | jezelf | je | jezelf | | 2e persoon_(formeel)_ | zich | zichzelf | zich | zichzelf | | 2e persoon_(regionaal)_ | u | uzelf | u | uzelf | | 3e persoon | zich | zichzelf | zich | zichzelf |

Wederkerend voornaamwoord

ons

1. 1e persoon meervoud;
   zich aankleden: wij kleedden ons aan.

Opmerkingen

• Deze vorm wordt gebruikt als de reflexiviteit verplicht is, dat wil zeggen dat het werkwoord alleen als wederkerend gebruikt kan worden. Ook optioneel wederkerende werkwoorden kunnen het gebruiken maar voor deze is onszelf gebruikelijker.

| | enkelvoud | meervoud | | | | | -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ | ----------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ | ----------------------------------------------- | | bijvoeglijk | zelfstandig | bijvoeglijk | zelfstandig | | | 1e persoon | mijnm'n | mijne | ons, onze | onze | | 2e persoon_(informeel)_ | jouwje | jouwe | jullieje | - | | 2e persoon_(formeel)_ (regionaal) | uw | uwe | uw | uwe | | 3e persoon_(mannelijk)_ | zijnz'n | zijne | hun | hunne | | 3e persoon_(vrouwelijk)_ | haard'r, 'r | hare | | | | 3e persoon_(onzijdig)_ | zijnz'n(ervan) | zijne | | | | 3e persoon_(genderneutraal)_ | hun | hunne | | | | Boven: benadrukte vorm. Onder: onbenadrukte vorm | | | | |

Bezittelijk voornaamwoord

ons, onze (verbogen vorm)

1. van de 1e persoon meervoud
   • Dit is ons huis.
   • Dit is onze huisdeur.

Vertalingen

1. van de 1e persoon meervoud

Zelfstandig naamwoord

het ons o

1. (eenheid) niet officiële gewichtsmaat van 100 gram
   • Mag het een ons meer zijn?
2. (eenheid), (verouderd) een eenheid van gewicht van voor de invoering van het decimale stelsel en was 1/16 van een pond (ca. 480 gram) of 1/12 van een medicinaal pond (ca. 375 gram)
   • Een ons was onderverdeeld in acht drachma's.

Uitdrukkingen en gezegden

• een onsje minder
• tot hij een ons weegt

Verwante begrippen

Gangbaarheid

• Het woord ons staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "ons" herkend door:

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.

Verwijzingen

1. 1 2 "ons" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
2. ↑
   Tim Voors
   “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
3. ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

Achterhoeks

Persoonlijk voornaamwoord

ons

1. ons; 1e persoon meervoud datief en accusatief

Afrikaans

Uitspraak

| | enkelvoud | meervoud | | | | | -------------------------------------------------------------- | -------------------------------------------------------- | -------------------------------------------- | ----------------------------------------------- | ----------------------------------------------- | | onderwerp | voorwerp | onderwerp | voorwerp | | | 1e persoon | ek | my | ons | ons | | 2e persoon_(informeel)_ | jy | jou | julle | julle | | 2e persoon_(formeel)_ | u | u | u | u | | 3e persoon_(mannelijk)_ | hy | hom | hulle | hulle | | 3e persoon_(vrouwelijk)_ | sy | haar | | | | 3e persoon_(onzijdig)_ | dit | dit | | |

Uitspraak

• IPA: /õːs/

Persoonlijk voornaamwoord

ons

1. eerste persoon meervoud onderwerp: wij.
2. eerste persoon meervoud voorwerp: ons.

Bezittelijk voornaamwoord

ons

1. eerste persoon meervoud: ons, onze.

Middelnederlands

Persoonlijk voornaamwoord

ons

1. datief en accusatief eerste persoon meervoud: ons

Wederkerend voornaamwoord

ons

1. ons

Nedersaksisch

Persoonlijk voornaamwoord

ons

1. ons; 1e persoon meervoud datief en accusatief

Schrijfwijzen

• uns

Verwante begrippen

• hee
• iej
• ik
• um
• zee

Bezittelijk voornaamwoord

ons

1. ons; van de 1e persoon meervoud

Verwante begrippen

• mien
• zien

Twents

Persoonlijk voornaamwoord

ons

1. ons; 1e persoon meervoud datief en accusatief

Verwante begrippen

• hee
• iej
• ik
• um
• zee

Veluws

Bezittelijk voornaamwoord

ons

1. ons; van de 1e persoon meervoud