optreden - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

Geluid: optreden (hulp, bestand)
IPA: / ˈɔptredə(n) / (3 lettergrepen)
- (Noord-Nederland): /ˈɔp.tre.də(n)/
- (Vlaanderen, Brabant): /ˈɔp.tre.də(n)/
- (Limburg): /ˈɔp.tre.də(n)/

optreden

ergatief, inergatief voor een publiek bepaalde handelingen verrichten, bijvoorbeeld in kunstzinnige zin
- Hij trad een aantal malen op met die toneelvereniging.
  ▸ Het was alsof er sinds het einde van de negentiende eeuw niets meer was veranderd en alsof ze personages waren die in de verkeerde tijd speelden, omringd door de afgedankte decorstukken van een optreden tussen de schuifdeuren.[1]
  ▸ Het drukbezochte festival Down the Rabbit Hole had afgelopen weekend te kampen met meerdere last-minute afzeggingen, onder meer wegens coronabesmettingen. Een optreden gaat wel vaker niet door op het laatste moment, maar corona heeft die kans vergroot. Wat gebeurt er als een artiest vlak voor het geplande optreden geen acte de presence op een festival kan geven?[2]
ergatief, inergatief controlerende of bestraffende maatregelen uitvoeren
- Het wordt tijd dat de politie eens flink daartegen optreedt.
  ▸ Het was alsof ze me tot de orde had geroepen; haar onverwachte harde optreden verzuurde de aangename sfeer in de tuin, en zelfs de bijen leken stil te vallen.[1]
ergatief in bepaalde gevallen gebeuren
- Deze fout treedt alleen op wanneer er geen enkel gegeven ingevoerd wordt.
  ▸ Atoomkernen van ijzer kunnen echter niet fuseren tot zwaardere kernen zonder toevoer van energie, dus na de siliciumverbranding kan er geen nieuwe kernreactie optreden die energie oplevert.[3]

Het werkwoord wordt soms als ergatief dan weer als inergatief behandeld, in sommige betekenissen wat meer het een dan het ander.[4]

1. voor een publiek bepaalde handelingen verrichten, bijvoorbeeld in kunstzinnige zin

2. controlerende of bestraffende maatregelen uitvoeren

3. in bepaalde gevallen gebeuren

enkelvoud	meervoud
naamwoord	optreden	optredens
verkleinwoord	optredentje	optredentjes

het optreden o

een kunstzinnig verschijnen voor een publiek
- Na aantal optredens in het buitenland keerde hij naar Vlaanderen terug.
  ▸ Dat maakt de zangeres vrijdagavond bekend bij een optreden in het Olympisch Stadion in Amsterdam.[5]
  ▸ Het was alsof er sinds het einde van de negentiende eeuw niets meer was veranderd en alsof ze personages waren die in de verkeerde tijd speelden, omringd door de afgedankte decorstukken van een optreden tussen de schuifdeuren.[1]
  ▸ De beroemdheden komen nog altijd. Henriroux: 'Een paar dagen geleden hadden we Stevie Wonder nog, na zijn optreden op het jazzfestival van Vienne.'[6]

1. een kunstzinnig verschijnen voor een publiek

Het woord optreden staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "optreden" herkend door:

100 %	van de Nederlanders;
99 %	van de Vlamingen.[7]