pis - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

Uitspraak

Geluid: pis (hulp, bestand)
IPA: / pɪs / (1 lettergreep)

Woordherkomst en -opbouw

van Middelnederlands pisse, in de betekenis van ‘urine’ aangetroffen vanaf 1330 [1] [2]

enkelvoud	meervoud
naamwoord	pis	-
verkleinwoord	pisje	pisjes

Zelfstandig naamwoord

de pis m

urine
- Hij stond met zijn laars in de pis.
  ▸ Wanneer hij 's ochtends wakker werd onder zijn Noorse donzen dekbed, het enige wat hij had bijgedragen aan de inrichting, de Zweden gaven er nog steeds de voorkeur aan om onder gewone dekens kou te lijden, lag er een dunne ijslaag op het waswater in de kan bij zijn wastafelkast, soms was zelfs de pis in de van een blauw patroon voorziene pot onder het bed bevroren.[3]

Hyponiemen

koudepis, mierenpis, muggenpis, paardenpis

Afgeleide begrippen

pisachtig, pisbak, pisbloem, pisbroek, pisbuis, pislucht, pisnicht, pisnijdig, pispot, pissig, pisvloed

Werkwoord

vervoeging van
pissen

pis

eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van pissen
- Ik pis.
gebiedende wijs van pissen
- Pis!
(bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van pissen
- Pis je?

Gangbaarheid

Het woord pis staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "pis" herkend door:

99 %	van de Nederlanders;
94 %	van de Vlamingen.[4]

Verwijzingen

↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
↑ "pis" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
↑
Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
“Kop in het zand” (2015), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628142
↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

Frans

Woordherkomst en -opbouw

[A] Ontwikkeld uit Oudfrans peiz, piz “borst” (uit Latijn pectus, voor het eerst aangetroffen in 980. [1]
[B] Ontwikkeld uit Latijn peius, o peior, de vergelijkende trap van malus. [2]
[C] Spreektaalvorm van puis.

enkelvoud	meervoud
zonder lidwoord	met lidwoord	zonder lidwoord	met lidwoord
pis	le pis	pis	les pis

Zelfstandig naamwoord

[A] pis m

(zoötomie) uier, de melkklier van een melkdier
(schertsend) vrouwenborst
(zoötomie) speen

enkelvoud	meervoud
zonder lidwoord	met lidwoord	zonder lidwoord	met lidwoord
pis	le pis	pis	les pis

Zelfstandig naamwoord

[B] pis m

(verouderd) het slechtste

| | enkelvoud | meervoud | | | ---------------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------- | -------- | | nominatief | pis | piseanna | | genitief | pise | |