schieten - WikiWoordenboek (original) (raw)
[1] Schieten.
Nederlands
Uitspraak
- Geluid: schieten (hulp, bestand)
- IPA: / ˈsxitə(n) / (2 lettergrepen)
- (Noord-Nederland): /ˈsχi.tə(n)/
- (Vlaanderen, Brabant, Limburg): /ˈsxi.tə(n)/
Woordafbreking
- schie·ten
Woordherkomst en -opbouw
- In de betekenis van ‘snel bewegen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1285 [1]
- In de betekenis van ‘projectiel met werktuig werpen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901 [1]
| stamtijd | ||
|---|---|---|
| onbepaalde wijs | verleden tijd | voltooid deelwoord |
| schieten /sxitə(n)/ | schoot /sxot/ | geschoten /ɣəsxotə(n)/ |
| klasse 2 | volledig |
Werkwoord
schieten
- overgankelijk een projectiel afvuren met een wapen
▸ Het schieten hield tot mijn grote opluchting snel hierna op.[2] - inergatief (sport) de bal een trap geven (bv. in het voetbal) of een slag geven (bv. met een hockeystick)
- ergatief zich snel voortbewegen
- Toen de hagel begon neer te komen schoot het gehele gezelschap onder de brug om te schuilen.
- plotseling iets doen
▸ Ik corrigeer mezelf: niet te veel in mijn rol als therapeut schieten, ik hoef me niet in te houden.[3]
▸ We schieten in de lach.[3] - (plantkunde), (figuurlijk) snel groeien
Verwante begrippen
Uitdrukkingen en gezegden
- [4] als paddenstoelen uit de grond schieten
snel en in grote massa tevoorschijn komen - [1] een bok schieten
een grote fout begaan of zich lelijk vergissen - [1] in de roos schieten
het precies goed raden/doen - [3] in het verkeerde keelgat schieten
- [1] in de zijn wiek geschoten zijn
zich beledigd voelen - [1] met een kanon op een mug schieten
ophef maken om niks - [1] met spek schieten
overdrijven of opscheppen - [1] onder de duiven schieten
van klanten of andere relaties beroven door die met een aantrekkelijk aanbod te verleiden - [3] uit de slof schieten
erg boos worden ofwel: erg actief worden
Spreekwoorden
- [1] je moet de huid van de beer niet verkopen voor hij geschoten is
loop niet vooruit op een resultaat zolang dat nog niet zeker is
Verwante begrippen
Hyponiemen
Afgeleide begrippen
Vertalingen
1. een projectiel afvuren met een wapen
als paddenstoelen uit de grond schieten
- Duits: wie Pilze aus dem Boden schießen
Gangbaarheid
- Het woord schieten staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
- In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "schieten" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
|---|---|
| 100 % | van de Vlamingen.[4] |
Meer informatie
- Zie Wikipedia voor meer informatie.
Verwijzingen
- 1 2 "schieten" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
- ↑
Tim Voors
“Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
- 1 2
Marion Pauw e.a.
“4 wandelaars en een Siciliaan” (2022), The House of Books, ISBN 9789044363340 - ↑
Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be