schrikken - WikiWoordenboek (original) (raw)
Nederlands
Uitspraak
Woordafbreking
- schrik·ken
Woordherkomst en -opbouw
- van Middelnederlands scricken "met grote passen lopen", in de betekenis van ‘ontstellen’ voor het eerst aangetroffen in 1599 [1] [2] [3]
| stamtijd | ||
|---|---|---|
| onbepaalde wijs | verleden tijd | voltooid deelwoord |
| schrikken /'sxrɪkə(n)/ | schrok /'sxrɔk/ | geschrokken /ɣə'sxrɔkə(n)/ |
| klasse 3 | volledig | [1], [2] |
| stamtijd | ||
|---|---|---|
| onbepaalde wijs | verleden tijd | voltooid deelwoord |
| schrikken /'sxrɪkə(n)/ | schrikte /'sxrɪktə/ | geschrikt /ɣə'sxrɪkt/ |
| zwak -t | volledig | [3] |
Werkwoord
schrikken
- ergatief een schokkende verrassing ondergaan, schrik krijgen
- Toen de dood gewaande man plotseling binnenkwam schrok iedereen in eerste instantie.
▸ Je voelt al die bruisende sterren, de stemmingen van de oceanen en de zwiep van het licht door je huid, en als de aarde een tel zou stilhouden in haar baan, zou je wakker schrikken omdat je wist dat er iets mis was.[4]
▸ Na een gigantische knal vlak boven ons hoofd stonden de stoere jonge gasten binnen tien seconden ook binnen. Zelfs zij waren zich rot geschrokken van de klap, en beseften dat het nu menens was. De meeste gezichten had ik nog nooit gezien.[5]
- Toen de dood gewaande man plotseling binnenkwam schrok iedereen in eerste instantie.
- ergatief (scheepvaart) een achterwaartse beweging in de lengterichting maken
- overgankelijk een schokkender ervaring bezorgen, alarmeren
- Ik werd uit mijn slaap geschrikt toen er een auto tegen mijn vuilnisbak aanreed.
- overgankelijk (kookkunst) (van een ei) na het koken snel met koud water laten afkoelen
Opmerkingen
- [2] In deze betekenis wordt het woord voornamelijk als naamwoord gebruikt
Verwante begrippen
Hyponiemen
Afgeleide begrippen
Vertalingen
1. een schokkende verrassing ondergaan
2. een achterwaartse beweging in de lengterichting maken
Gangbaarheid
- Het woord schrikken staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
- In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "schrikken" herkend door:
| 100 % | van de Nederlanders; |
|---|---|
| 99 % | van de Vlamingen.[6] |
Meer informatie
- Zie Wikipedia voor meer informatie.
Verwijzingen
- ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
- ↑ schrikken op website: Etymologiebank.nl
- ↑ "schrikken" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
- ↑
Samantha Harvey
“In Orbit” (2024), De Bezige Bij
, ISBN 9789403135625 - ↑
Tim Voors
“Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
- ↑
Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be