slag - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

Uitspraak

Geluid: slag (hulp, bestand)
IPA: / slɑx / (1 lettergreep)

Woordherkomst en -opbouw

In de betekenis van ‘klap’ voor het eerst aangetroffen in 1220 [1]
In de betekenis van ‘soort’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1638 [1]
Naamwoord van handeling van slaan.

[A]

1-3	enkelvoud	meervoud
naamwoord	slag	slagen
verkleinwoord	slagje	slagjes

Zelfstandig naamwoord

de slag m

(militair) militair treffen
- Adolf van Nassau bleef in de slag.
- De Slag aan de Somme was een grote slag tijdens de Eerste Wereldoorlog, waarbij meer dan een miljoen slachtoffers vielen [2]
  ▸ De Slag om de Schelde was hierbij heel belangrijk. Soldaten uit Canada, Groot-Brittannië en Polen vochten vijf weken lang tegen soldaten uit Duitsland. Het was heel zwaar maar uiteindelijk wonnen ze. Dit werd afgelopen weekend herdacht in Terneuzen.[3]
  ▸ Wie dit soort momenten heeft meegemaakt, weet dat de geschiedenis van volkeren wordt bepaald door de uitslag van de grote slagen.[4]
het opzettelijk doen belanden van een hand of een voorwerp op iemand
- De slagen regenden neer op zijn gezicht.
(figuurlijk) een pijnlijke of nadelige gebeurtenis
- Hij kreeg slag op slag te verwerken, eerst stierf zijn vrouw, daarna zijn zoon.
(kaartspel) een aantal kaarten, van iedere speler gewoonlijk één, die door een bepaalde speler gewonnen worden
- Door de lengte van zijn troefkaart wist hij nog twee slaagjes te winnen.
geluid gemaakt door een ontploffing of een klap (slagwerk)
het slaan van het hart (hartslag) dat voelbaar is aan de pols (polsslag)
beweging van de armen bij zwemmen (zwemslag)
beweging van de benen bij schaatsen (schaatsslag)
een draaiing van iets (een slag in het haar)
de keer dat iets ronddraait

Uitdrukkingen en gezegden

Een slag om de arm houden

niet direct alles vertellen of voorzichtig zijn om toekomstige problemen voor te zijn

Ergens slag van hebben

iets handig kunnen doen

Ergens een slag naar slaan

raden

In het hoekje zitten waar de slagen vallen

zich in een groep bevinden die altijd het moeilijk heeft of problemen krijgt

Je een slag in de rondte werken
Met de Franse slag doen

een taak (uit desinteresse) niet goed afmaken ofwel: weinig tijd/moeite in iets steken

Zijn slag slaan

op het goede moment de kansen benutten, bv dingen kopen

Zonder slag of stoot overgeven/etc

zonder verzet

[2] aan de slag gaan

beginnen

van slag zijn

ergens zodanig emotioneel door getroffen zijn dan men niet goed kan handelen

∗ Mensen zijn van slag en geschokt. Na een maand waarin iedereen verwachtte dat het zou gaan gebeuren, waren we er zo'n beetje over uit dat die nog best een tijd vol zou kunnen houden. Dit is een donderslag bij heldere hemel en Rome zal vandaag in rouw zijn."[5]