spoor - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

Uitspraak

• Geluid: spoor (hulp, bestand)
• IPA: / spor / (1 lettergreep)

Woordafbreking

• spoor

Woordherkomst en -opbouw

• In de betekenis van ‘voetindruk’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1100 [1]
• In de betekenis van ‘prikkel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1080 [1]

Zelfstandig naamwoord

het spoor o

1. (spoorwegen) twee met elkaar verbonden ijzeren staven waarover een trein of tram rijdt
   ▸ Het station wordt compleet vernieuwd: er komt een voetgangerstunnel, er worden sporen vernieuwd en verlegd en het busstation wordt verplaatst. Volgens ProRail kunnen reizigers daardoor straks sneller en makkelijker overstappen.[2]
2. (spoorwegen) spoorwegmaatschappij
   • Het is een mooie dag om met het spoor naar Zandvoort te gaan.
3. vooraf gemaakte doorgang door een verder ongebaand terrein (ook fig.)
   ▸ Ik was blij dat ik ook mijn ijsbijl bij me had waarmee ik me, indien nodig, kon zekeren en een nieuw spoor door de sneeuw kon maken.[3]
4. afdruk; teken dat iemand ergens is of is geweest
   • In de sneeuw waren de sporen te zien van enige konijnen.
     ▸ Wanneer ik beneden kom, is er nog steeds geen spoor van Gijs.[4]
     ▸ Het zal u zijn opgevallen dat het hotel hier en daar sporen vertoont van achterstallig onderhoud. We hebben nu eenmaal niet zoveel gasten meer als vroeger. Ook daaraan wil meneer Wang iets doen. Hij streeft naar een volle bezetting.[5]
5. (techniek) deel van een magneetband waarop de informatie van één kanaal is vastgelegd
6. (techniek) afstand tussen twee op dezelfde as staande wielen
7. v m (biologie) voortplantingsorgaan bij schimmels en bacteriën, spore
8. v m (beschrijvende plantkunde) hol uitsteeksel aan de voet van een kelkblad, kroonblad of vergroeide kroon
9. v m metalen punt of getand wieltje aan de hiel van de rijlaars
   • Hij gaf het paard de sporen.
10. v m (zoötomie) doornachtige uitsteeksel aan de poten van mannelijke, hoenderachtige vogels

• Deze haan heeft gevaarlijke sporen.

1. (figuurlijk) een zeer kleine hoeveelheid van iets, of een vage aanwijzing dat ergens sprake van is

• Aantijgingen zonder ook maar een spoor van bewijs.
• [](//nl.wiktionary.org/wiki/Bestand:Tracks%5Ftowards%5FTVT%5Frailway%5Fstation%5FFrom%5Fdistance.jpg "[1] Een goederentrein op een spoor in Tamil Nadu")
  [1] Een goederentrein op een spoor in Tamil Nadu
• [](//nl.wiktionary.org/wiki/Bestand:Boulevard%5Fde%5FMagenta%5F%28Paris%29,%5Ffootsteps.jpg "[4] sporen in de sneeuw")
  [4] sporen in de sneeuw
• [](//nl.wiktionary.org/wiki/Bestand:Utric%5FCloseup%5F%2812558461185%29.jpg "[8] Let op het grote spooor aan de bloem van een")
  [8] Let op het grote spooor aan de bloem van een
• [](//nl.wiktionary.org/wiki/Bestand:Knight's%5Fspur.jpg "[8] De laars van een ruiter voorzien van een spoor")
  [8] De laars van een ruiter voorzien van een spoor
• [](//nl.wiktionary.org/wiki/Bestand:Gyllene%5Frustningssko,%5F1660%5F-%5FLivrustkammaren%5F-%5F100708.tif "[9] Vergulde laars met spoor van het harnas getoond in de begrafenisstoet van Karel X Gustaaf van Zweden")
  [9] Vergulde laars met spoor van het harnas getoond in de begrafenisstoet van Karel X Gustaaf van Zweden
• [](//nl.wiktionary.org/wiki/Bestand:SpornEinesVierJahreAltenHahns.jpg "[10] De sporen van een vier jaar oude haan")
  [10] De sporen van een vier jaar oude haan

Hyponiemen

Afgeleide begrippen

Uitdrukkingen en gezegden

• Het spoor bijster zijn

De weg niet meer weten

• Iemand op het goede spoor zetten

Goede raad geven

• Iets op het spoor zijn

Iets dat men zoekt bijna gevonden hebben

• In het rechte spoor houden

Ervoor zorgen dat iemand geen verkeerde dingen doet

• Zijn sporen verdiend hebben

Zijn bekwaamheid bewezen hebben

Vertalingen

1. twee met elkaar verbonden ijzeren staven waarover een trein rijdt

8. hol uitsteeksel aan de voet van een kelkblad, kroonblad of vergroeide kroon

9. metalen punt of getand wieltje aan de hiel van de rijlaars

10. doornachtige uitsteeksel aan de poten van mannelijke, hoenderachtige vogels

Werkwoord

spoor

1. eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van sporen
   • Ik spoor.
2. gebiedende wijs van sporen
   • Spoor!
3. (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van sporen
   • Spoor je?

Gangbaarheid

• Het woord spoor staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "spoor" herkend door:

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.

Verwijzingen

1. 1 2 "spoor" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
2. ↑ Weblink bron “Station Groningen ruim twee maanden dicht vanwege verbouwing” (10 mei 2025), NOS
3. ↑
   Tim Voors
   “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
4. ↑
   Ronald Giphart e.a.
   “Een familie en een Griekse god” (2023), The House of Books, ISBN 9789044366471
5. ↑ “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 16
6. ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

Engels

Uitspraak

• IPA:
  • (RP): /spʊə/
  • (GenAm): /spʊɹ/

Zelfstandig naamwoord

1. spoor (afdruk).