stand - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

Uitspraak

(heteroniem)

• [A] Geluid: stand (hulp, bestand)
  • IPA: / stɑnt / (1 lettergreep)
• [B] Geluid: stand (hulp, bestand)
  • IPA: / stɛnt / (1 lettergreep)

Gelijkklinkende woorden

• [B] stent

Woordafbreking

• stand

Woordherkomst en -opbouw

• [A] van Middelnederlands stant, in de betekenis van ‘gesteldheid’ aangetroffen vanaf 1343 en in de betekenis van ‘houding’ aangetroffen vanaf 1615 [1] [2] [3]
• [B] in de betekenis van ‘plaats op een tentoonstelling’ ontleend aan Engels stand en aangetroffen vanaf 1929 [4] [5] [3]

Zelfstandig naamwoord

[A] de stand m

1. hoe of waar iets staat
   • Dat hangt van de stand van de zon af.
   • Kun je de schakelaar s.v.p. in de stand 'midden' zetten?
     ▸ Aan de stand van de zon te zien gaat haar huwelijksplechtigheid bijna beginnen.[6]
2. sociale positie in de maatschappij
   • Zulk gedrag past niet bij zijn stand.
     ▸ ' 4 Cynth trouwde met Samuel voor de burgerlijke stand in Wandsworth, in een kleine ruimte die rook naar bureaucratie en goedkoop parfum, met donkergroene muren en ijzeren stoelen.[7]
3. puntentelling bij een wedstrijd of een aantal cijfers op een paneel (meter)
   • De stand is nu drie-nul voor de Belgische dames.
4. berisping (alleen als verkleinwoord) zie: standje
5. (biologie) grootte van de populatie van een soort in een bepaald gebied
   • De stand van de zeehonden en de zeeschildpadden zullen door die olieramp een geduchte knauw krijgen.
6. in stand houden: zorgen dat iets niet verloren gaat
   ▸ Ze dacht aan De boomgaard op haar zolderkamer, haar volmaakte, veelkleurige paradijs, en schaamde zich voor haar eigen onwetendheid, voor de vasthoudendheid waarmee ze haar buitenlandse sprookje in stand wilde houden.[7]

Verwante begrippen

• burgerlijke stand

1. register van een overheid waarin de namen van burgers van een bepaald gebied zijn opgeschreven
   ▸ Cynth trouwde met Samuel voor de burgerlijke stand in Wandsworth, in een kleine ruimte die rook naar bureaucratie en goedkoop parfum, met donkergroene muren en ijzeren stoelen.[7]

Synoniemen

• [1] positie
• [2] graad, rang
• [3] score

Hyponiemen

Afgeleide begrippen

Uitdrukkingen en gezegden

• tot stand brengen
• tot stand komen

Vertalingen

A 1. hoe of waar iets staat

A 2. sociale positie in de maatschappij

Zelfstandig naamwoord

[B] de stand m

1. plaats op een tentoonstelling waar producten vertoond worden
   • Hij was vooral nieuwsgierig naar de stand van zijn concurrent.

Hyponiemen

Afgeleide begrippen

• standbouw
• standcatalogus
• standnummer

Vertalingen

B. plaats op een tentoonstelling

Gangbaarheid

• Het woord stand staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "stand" herkend door:

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.

Verwijzingen

1. ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
2. ↑ stand (houding, gesteldheid) op website: Etymologiebank.nl
3. 1 2 "stand" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
4. ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
5. ↑ stand (uitstalkraam) op website: Etymologiebank.nl
6. ↑
   Jessie Burton vert. Mieke Trouw-Luyckx
   “Het huis aan de Herengracht” (2022), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789024586332
7. 1 2 3
   Jessie Burton vert. Marja Borg
   “De muze” (2017), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789024574704
8. ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

Duits

Uitspraak

• Geluid: stand (hulp, bestand)
• IPA:

Woordafbreking

• stand

Werkwoord

stand

1. eerste persoon enkelvoud aantonende wijs verleden tijd van stehen
2. derde persoon enkelvoud aantonende wijs verleden tijd van stehen

Engels

Uitspraak

• Geluid: stand (hulp, bestand)
• IPA:

Zelfstandig naamwoord

stand

1. positie, stand [1]
2. standpunt, stellingname
3. stelling
4. (techniek) staander, statief
5. kraam, stand [6]
6. podium, tribune
7. (juridisch), (Amerikaans Engels) getuigenbank
8. (bosbouw) opstand [2]

Werkwoord

stand

1. onovergankelijk (rechtop) staan [1]
2. onovergankelijk zich ergens bevinden
3. onovergankelijk stilstaan
4. onovergankelijk gelden [2], in werking zijn, van kracht zijn
5. onovergankelijk, (scheepvaart) koersen
6. overgankelijk rechtop neerzetten/plaatsen
7. overgankelijk doorstaan, ondergáán
8. overgankelijk dulden, verdragen
9. overgankelijk trakteren op