standaard - WikiWoordenboek (original) (raw)

[1] Standaard (1 kilogram) in de vorm van en bolschijf van verguld messing ten behoeve van het IJkwezen (Nederlands Meetinstituut).

[2] Een standaard in de sacristie (Zenderen)

Nederlands

Uitspraak

Geluid: standaard (hulp, bestand)
IPA: / ˈstɑndart / (2 lettergrepen)

Woordafbreking

stan·daard

Woordherkomst en -opbouw

via Middelnederlands standaert van Oudfrans estendart, op te vatten als afgeleid van stand met het achtervoegsel -aard, in de betekenis van ‘voetstuk’ voor het eerst aangetroffen in 1278 [1] [2]

enkelvoud	meervoud
naamwoord	standaard	standaarden standaards
verkleinwoord	standaardje	standaardjes

Zelfstandig naamwoord

de standaard m

(wetenschap) datgene waaraan vergelijkbare zaken afgemeten worden (eenheid [3] van maat, gewicht etc.)
- In het verleden was soms de lengte van 's konings voet de standaard van lengte.
(techniek), steun zn , stut zn , datgene wat iets anders in staande positie houdt
- Hij zette zijn fiets op de standaard.
(militair) (regering) herkenningsvlag, onderscheidingsvlag
- Tijdens het koninklijke bezoek werd de koninklijke standaard geheven.
(economie) geldstelsel waarin een edel metaal tot wettelijke maatstaf van waarde is aangenomen, bijv. een goudstandaard
norm; zoals iets eigenlijk hoort te zijn; zoals het in feite noodzakelijk is
▸ ‘Alle antimaterieontdekkingen zijn iets heel interessants. Dit is er een die nog ontbrak’, zegt Dönigus. Zijn onderzoeksgroep gebruikte kunstmatige intelligentie (machine learning) om gegevens te analyseren van een experiment uit 2018 met de ALICE-detector bij de LHC om het antihyperhelium-4 te identificeren met een significantie van 3,5 standaarddeviaties. Het onderzoek haalt niet de ‘gouden standaard’ van 5 standaarddeviaties. Maar het geeft wel aan dat het zeer waarschijnlijk is dat de ontdekking echt is en geen gril van de gegevens is.[3]
(taalkunde) (als eerste deel van taalnamen) vorm zoals door een gezaghebbend instituut als correct of gangbaar voor een geheel taalgebied aangemerkt

Hyponiemen

betalingsstandaard blu-raystandaard fietsstandaard geldstandaard goudstandaard industriestandaard	kaarsenstandaard klerenstandaard kwaliteitsstandaard lanceerstandaard levensstandaard levenstandaard	loonstandaard microfoonstandaard muziekstandaard niet-standaard paraplustandaard rentestandaard	rijksstandaard substandaard telecomstandaard webstandaard wereldstandaard zendstandaard

Vertalingen

stellend
onverbogen	standaard
verbogen
partitief	standaards

Bijvoeglijk naamwoord

standaard

als regel, normaal
▸ Misschien zou het zelfs standaard aan de huwelijksovereenkomst moeten worden toegevoegd: een tot twee weken per jaar alleen op pad.[4]

Hyponiemen

substandaard

Afgeleide begrippen

Standaardarabisch Standaardfrans Standaardnederlands Standaardtamazight standaard-cv standaard-waterstofelektrode standaardafmeting standaardafwijking standaardanticonceptiepil standaardantwoord standaardassortiment standaardbedrag standaardbeeld standaardbehandeling standaardbreedte standaardbrief standaardcontract standaarddans standaarddeviatie standaarddocument standaarddosis standaarddrager standaardelement standaardensemble standaardformaat standaardformule standaardformulering standaardformulier standaardfout	standaardfries standaardgarantie standaardgebarentaal standaardgegevens standaardgewicht standaardgezin standaardglas standaardinstelling standaardinstrumentarium standaardkabel standaardkamer standaardkleur standaardkompas standaardlengte standaardmaat standaardmandarijn standaardmeter standaardmethode standaardmodel standaardmolen standaardmunt standaardmuziektoon standaardnaamgeving standaardnaamruimte standaardobjectief standaardonderdeel standaardoplossing standaardpakket standaardpallet standaardpolis	standaardpraktijk standaardprijs standaardprocedure standaardproduct standaardprogramma standaardreactie standaardregel standaardrepertoire standaardsituatie standaardsleutel standaardstap standaardtaal standaardtarief standaardtekst standaardtest standaardtherapie standaardtijd standaarduitdrukking standaarduitrusting standaarduitspraak standaarduitvoering standaardverhaal standaardversie standaardvoorbeeld standaardvoorschrift standaardvraag standaardwaarde standaardwerk standaardzin standaardzweeds

Vertalingen

Gangbaarheid

Het woord standaard staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "standaard" herkend door:

99 %	van de Nederlanders;
99 %	van de Vlamingen.[5]

Meer informatie

Zie Wikipedia voor meer informatie.

Verwijzingen

↑ standaard op website: Etymologiebank.nl
↑ "standaard" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
↑ Weblink bron
Karmela Padavic Callaghan
“LHC breekt record met detectie zwaarste antimaterie-atoom ooit” (23 april 2025), newscientist
↑
Tim Voors
“Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be