stil - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

Uitspraak

• Geluid: stil (hulp, bestand)
• IPA: / stɪl / (1 lettergreep); [stɪɫ]

Woordafbreking

• stil

Woordherkomst en -opbouw

• In de betekenis van ‘geruisloos, roerloos, bedaard’ voor het eerst aangetroffen in 814 [1] [2]

Bijvoeglijk naamwoord

stil

1. geen of weinig geluid producerend
   ▸ Zo stil mogelijk ging ik rechtop in mijn slaapzak zitten en probeerde mijn overvolle blaas geruisloos te legen.[3]
2. onbeweeglijk
3. rustig, kalm
   ▸ Binnen de kortste tijd hadden we de stille kroeg volledig overgenomen.[3]

Antoniemen

• [1] luid
• [3] druk, bruisend

Hyponiemen

• (intensivering) bladstil, doodstil, grafstil, muisstil, overstil,
• [1] grafstil
• [2] blakstil, windstil

Afgeleide begrippen

Typische woordcombinaties

• [1]: stille motoren
• [1]: een stil wegdek
• [2]: Sta stil!
• [3]: stille revolutie

Vertalingen

1. geen of weinig geluid producerend

Bijwoord

stil

1. op stille wijze
   • Stil maakte hij zijn examen af en leverde het in.
2. bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord
   • stilvallen: Plotseling viel de wind stil.

Werkwoord

stil

1. eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van stillen
   • Ik stil.
2. gebiedende wijs van stillen
   • Stil!
3. (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van stillen
   • Stil je?

Gangbaarheid

• Het woord stil staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "stil" herkend door:

Verwijzingen

1. ↑ "stil" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
2. ↑ stil op website: Etymologiebank.nl
3. 1 2
   Tim Voors
   “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
4. ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

Deens

Uitspraak

• Geluid: stil Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
• IPA: / ˈsdiˀl /

Woordafbreking

• stil

Woordherkomst en -opbouw

• Afkomstig van het Latijnse zelfstandige naamwoord stilus (= stylus, griffel)

Zelfstandig naamwoord

[A] stil, g

1. stijl (kenmerken, bijv. in vorm, type, smaak)
2. (kunst) stijl, stroming
3. (sport) houding

Hyperoniemen

• [1]: kendetegn
• [1]: præg
• [2]: genre
• [3]: måde

Afgeleide begrippen

• [2]: stilart
• [2]: stilretning

Typische woordcombinaties

• [1]: personlig stil

de persoonlijke stijl

• [2]: gotisk stil

de gotische stijl

Zelfstandig naamwoord

[B] stil, g

1. stijl
2. (grammatica) mondelinge of schriftelijke presentatie

Synoniemen

• [1]: format
• [1]: klasse

Hyperoniemen

• [1]: kvalitet
• [2]: fremstillingsform

Zelfstandig naamwoord

[C] stil, g

1. (onderwijs) opzet

Typische woordcombinaties

• [3]: skrive norsk stil

een Noors opstel schrijven

Verwijzingen

• stil in:
  Det Danske Sprog- og Litteraturselskab
  Den Dankse Ordbog op website:ordnet.dk

Noors

Uitspraak

• Geluid: stil Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
• IPA: / stiːl /

Woordafbreking

• stil

Woordherkomst en -opbouw

• Afkomstig van het Oudnoorse naamwoord still (= schrijfwijze), dat van het Latijnse naamwoord stilus (= stylus, griffel) komt

| | enkelvoud | meervoud | | | | | --------------------------------------------------------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------- | -------- | | onbepaald | bepaald | onbepaald | bepaald | | | nominatief | stil | stilen | stiler | stilene | | genitief | stils | stilens | stilers | stilenes |

Zelfstandig naamwoord

stil, m

1. stijl
2. (kunst) stijl, stroming
3. (sport) houding
4. (onderwijs) opstel

Hyperoniemen

• [1-2]: særpreg
• [1]: eventyrstil
• [1]: kansellistil
• [1]: sagastil
• [1]: operettestil

Typische woordcombinaties

• [1]: en kirke i romansk stil

een kerk in de Romaanse stijl

• [1]: opptre med stil og eleganse

optreden met stijl en elegantie

• [4]: skrive norsk stil

een Noors opstel schrijven

Nynorsk

Uitspraak

• Geluid: stil Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?
• IPA: / stiːl /

Woordafbreking

• stil

Woordherkomst en -opbouw

• Afkomstig van het Oudnoorse naamwoord still (= schrijfwijze), dat van het Latijnse naamwoord stilus (= stylus, griffel) komt

| | enkelvoud | meervoud | | | | | --------------------------------------------------------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------- | | onbepaald | bepaald | onbepaald | bepaald | | | nominatief | stil | stilen | stilar | stilane |

Zelfstandig naamwoord

stil, m

1. stijl
2. (kunst) stijl, stroming
3. (sport) houding
4. (onderwijs) opstel

Typische woordcombinaties

• [4]: skrive norsk stil

een Noors opstel schrijven