stokebrand - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

Uitspraak

• Geluid: stokebrand (hulp, bestand)
• IPA: / ˈstokəˌbrɑnt / (3 lettergrepen); /ˈstoː.kəˌbrɑnt/

Woordafbreking

• sto·ke·brand

Woordherkomst en -opbouw

• Leenvertaling van Frans boutefeu [1], voor het eerst aangetroffen in de werken van Joost van den Vondel, zie vindplaatsen hieronder.
• samenstelling van stoken ww en brand zn .

Zelfstandig naamwoord

de stokebrand m [2]

1. iemand die als een vuur de gemoederen of onrust aanwakkert
   ▸ Ineens was hij verdwenen van televisie, voetbalanalist, 'meninkjesman' en stokebrand Hugo Borst. Het zelfverkozen leven in de schaduw bevalt prima. 'Ik was gemakzuchtig geworden.'[3]
   ▸ Een kanttekening bij de klinkende zege voor de pro-Europese regering is de winst van de anti-Europese SRS. De partij van de ultranationalistische stokebrand Vojislav Seselj, die vorige maand werd vrijgesproken door het Joegoslaviëtribunaal, verdween in 2012 uit het parlement maar lijkt als grootste oppositiepartij weer helemaal terug.[4]
2. ▸ Paphus groote Koningin,
   Met uw stokebrand de Min,
   Neemt voor lief de groetenis
   Van haer die u vyand is.[5]
3. ▸ Gifmengster, stokebrand, die strick en stroppen draeyt:
   Bloedvrienden ophist, krijgh en vyandschappen saeyt,
   Onnoosle brandmerckt, en verheerlijckt den verrader.[6]

Synoniemen

• intrigant, herrieschopper, provocateur, ophitser, agitator, onruststoker, opruier, oproerkraaier

Antoniemen

• vredestichter

Vertalingen

1. iemand die als een vuur de gemoederen of onrust aanwakkert

Gangbaarheid

• Het woord stokebrand staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "stokebrand" herkend door:

Verwijzingen

1. ↑ stokebrand op website: Etymologiebank.nl
2. ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
3. ↑ Weblink bron
   Rob Gollin
   “Ineens was Hugo Borst van televisie verdwenen. Hoe bevalt dat?” (21-12-2011), Tubantia
4. ↑ Weblink bron “'Servische premier boekt klinkende zege'” (24 apr. 2016), De Telegraaf
5. ↑ Weblink bron
   Joost van den Vondel
   Lof der zee-vaert (1624), Iacob Aertsz. Kalom, Boeckverkooper, woonende aen de Nieuwe-Brugge, in de vyerige Kalom in:
   J.F.M. Sterck, H.W.E. Moller, C.R. de Klerk, B.H. Molkenboer, J. Prinsen J.Lzn. en L. Simons (eds)
   De werken van Vondel, Deel 2, 1620-1627 (1929), De Maatschappij voor goede en goedkoope lectuur, Amsterdam, p. 493 op dbnl.org
6. ↑ Weblink bron
   Joost van den Vondel
   I.V. Vondelens Verovering van Grol, door Frederick Henrick, Prince van Oranje (1627), VVillem Iansz Blaeu, op 't Water in den gulden Sonnewijser in:
   J.F.M. Sterck, H.W.E. Moller, C.R. de Klerk, B.H. Molkenboer, J. Prinsen J.Lzn. en L. Simons (eds)
   De werken van Vondel, Derde deel, 1627-1640 (1929), De Maatschappij voor goede en goedkoope lectuur, Amsterdam, p. 135 op dbnl.org
7. ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be