uitspreiden - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

[1] uitspreiden van kokosnoten over een droogvloer

Uitspraak

• Geluid: uitspreiden (hulp, bestand)

Woordafbreking

• uit·sprei·den

Woordherkomst en -opbouw

• samenstelling van uit bw en spreiden ww [1]

Werkwoord

uitspreiden [2]

1. iets over een groter oppervlak leggen
   • Dan de zuurkool erbij. Uitspreiden in de pan, appelsap erbij tot het bijna onderstaat een minuut of tien laten koken. Het sap dik in, af een toe even roeren. Aardappeltjes koken, kappertjes door de crème fraîche roeren. Rookworst in warm water laten wellen.[3]
   • „Nee, ik ga mijn pluim niet verder uitspreiden dan ie nodig is. Vergeet niet dat VVD en PvdA nu zaken terugdraaien, nadat ze eerst verkeerde keuzes hebben gemaakt. Eerst bezuinigen op de zorg en nu wil de VVD er ineens twee miljard tegenaan gooien. In tijden van crisis belastingen verhogen en nu ineens gaan ze weer omlaag. Dat vind ik gewoon niet juist.”[4]
2. door uitvouwen over een groter oppervlak leggen
   • Het is een nostalgische manier van vervoer. Zo'n coupé met uitklapbedden en een steward die de lakens voor je uitspreidt. 's Nachts heerlijk slapen in het schommelritme, af en toe het vertrouwde geluid van een langsrazende tegenligger. En tijdens elke stop even door het gordijntje gluren naar de drukke reizigers op het perron. Toegegeven, je tanden poetsen bij een minifonteintje is weer wat minder maar kom op: mag reizen nog een klein beetje avontuurlijk zijn?[5]

Synoniemen

• [1] spreiden, uitleggen, uitsmeren, uitstallen
• [2] ontplooien, openvouwen, uitklappen, uitslaan

Antoniemen

• [2] opvouwen

Uitdrukkingen en gezegden

• de vleugels uitspreiden

weg gaan van huis en de wijde wereld intrekken

• Succesvol ondernemen in Nederland is één ding, zakendoen in het buitenland is van een heel andere orde. Wie de vleugels van zijn of haar bedrijf over de grens wil uitspreiden, krijgt vanzelfsprekend te maken met cultuurverschillen, wet- en regelgeving, douanerechten en verzekeringen. Maar ook met prachtige kansen, nieuwe contacten en te ontdekken afzetmarkten.[6]
• Nick & Simon zijn trouwens ook voorzichtig gepolst, maar zeggen dat ze geen tijd hebben voor het liedjesfestijn. Zeker niet nu de lat heel hoog ligt. Je moet echt tijd nemen voor een compositie, maar zeg nooit nooit. Het is het mooiste podium wat je als artiest kunt wensen_, zei Simon Keizer._ Het is voor ons nu niet aan de orde, maar als we de vleugels willen uitspreiden, zou het songfestival een optie kunnen zijn.[7]

Vertalingen

1. over een groter oppervlak leggen

Gangbaarheid

• Het woord uitspreiden staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "uitspreiden" herkend door:

Verwijzingen

1. ↑ uitspreiden op website: Etymologiebank.nl
2. ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
3. ↑ de Telegraaf FELIX WILBRINK 02 jan. 2018
4. ↑ de Telegraaf WOUTER DE WINTHER EN LISE WITTEMAN 04 mrt. 2017
5. ↑ de Telegraaf MARJOLEIN SCHIPPER 30 okt. 2014
6. ↑ de Telegraaf 10 jun. 2016
7. ↑ de Telegraaf 07 nov. 2014
8. ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be