vinger - WikiWoordenboek (original) (raw)

Een vinger (wijsvinger)

Nederlands

Uitspraak

• Geluid: vinger (hulp, bestand)
• IPA: / ˈvɪŋər / (2 lettergrepen)

Woordafbreking

• vin·ger

Woordherkomst en -opbouw

• In de betekenis van ‘grijporgaan aan hand’ voor het eerst aangetroffen in 1100 [1] [2]

Zelfstandig naamwoord

de vinger m

1. (anatomie) elk van de 5 gelede extremiteiten waar de hand zich in splitst
   ▸ Terwijl ik goedkeurend met mijn vinger langs de vergulde lambrisering streek, de dikte voelde van de stof van de zware, oker overgordijnen en de stoel wegschoof om de openslaande deuren te openen naar het terras, dat uitzicht bood op de rozentuin, of wat daarvan over was, en de vijver met de defecte fontein, bedacht ik dat ik nog tijd genoeg zou hebben om deze kamer en detail te beschrijven.[3]
   ▸ Het was hoogzomer en ik liep tot mijn oksels door het hoge gras, strekte mijn armen uit en liet mijn vingers over de grassprieten glijden.[4]

Meroniemen

• vingertop, vingerkootje, vingernagel

Holoniemen

• hand

Hyponiemen

Afgeleide begrippen

Spreekwoorden

• Als men hem een vinger geeft, neemt hij de hele hand.

Hij maakt op onbescheiden wijze gebruik van wat hem is toegestaan, hij maakt misbruik van iemands welwillendheid.

Uitdrukkingen en gezegden

• [1] met een natte vinger
• Dat klopt als een zwerende vinger.

Dat klopt precies.

• Dat kun je op je vingers natellen.

zeer gemakkelijk nagaan, inzien

• de elfde vinger

(synoniem) penis

• de vinger aan de pols houden

de nieuwste ontwikkelingen bijhouden

• de vinger op de mond leggen; de vinger op de lippen leggen

zwijgen, niets (over)vertellen, of aldus aanduiden dat men zwijgen moet

• de vinger op de wond of zere plek leggen

precies zeggen waar een gebrek schuilt

∗ Nee, er was iets wat verkeerd aanvoelde, het was alleen moeilijk om de vinger erop te leggen.[5]

• een vinger in de pap hebben

mede verantwoordelijk zijn, mede beslissen

• een vinger uitsteken

een kleine avance maken

• Er moet wat uit zijn vingers komen.

Hij moet iets produceren.

• ergens een vinger achter (weten te) krijgen

er vat op krijgen

• geen vinger voor, naar iemand of iets uitsteken

er geen voor willen doen

• groene vingers hebben

goede met planten om te gaan

• het geheven vingertje

de vermaningsijver

• Hij heeft zich in de vinger gesneden.

zich nadeel berokkend, tegen zijn eigen belang gehandeld

• Hij laat zich om de of een vinger winden.

Hij is zeer zachtaardig.

• iemand op de vingers tikken

iemand berispen

• iets door de vingers zien

iets oogluikend toelaten

• iets in de of zijn vingers hebben

het door en door kennen, beheersen, er aanleg voor hebben

• lange vingers hebben

geneigd zijn te stelen

• met de vinger wijzen

aldus de aandacht op iets of iemand vestigen

• iemand met de vinger nawijzen

iemand aanduiden met minachting

• op de vingers (van een hand) te tellen zijn

zeer gering in aantal zijn

• tot in de toppen van zijn (haar) vingers

door en door, helemaal, geheel en al

• zijn de vingers branden

de onaangename gevolgen van een ondoordachte handelwijze ondervinden

• zijn vingers thuishouden

iets niet aanraken

Vertalingen

1. extremiteiten van de hand

iemand op de vingers tikken

• Duits: jemandem auf die Finger klopfen, jemanden rügen

Werkwoord

vinger

1. eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van vingeren
   • Ik vinger.
2. gebiedende wijs van vingeren
   • Vinger!
3. (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van vingeren
   • Vinger je?

Gangbaarheid

• Het woord vinger staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "vinger" herkend door:

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.

Verwijzingen

1. ↑ "vinger" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
2. ↑ vinger op website: Etymologiebank.nl
3. ↑ “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 18
4. ↑
   Tim Voors
   “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
5. ↑
   Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
   “Tussen rood en zwart” (2014), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044625691
6. ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

Afrikaans

Uitspraak

• IPA	/ˈfəŋər/	geluid

Zelfstandig naamwoord

vinger

1. (anatomie) vinger.

Limburgs

Uitspraak

• IPA: /vɪŋ(g)ɐ(r)/ (Etsbergs)

Zelfstandig naamwoord

vinger m

1. vinger

Verbuiging