vizier - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

[A] [1] van Duits Visier “zoeker, waarmee men op een doel richt” (eind 16e eeuw) [1] [2]

[2] via Middelnederlands visiere van Frans visière, in de betekenis van ‘helmklep’ aangetroffen vanaf ca. 1260 (zie vindplaats hieronder) [3] [4]

[B] via Frans vizir, Ottomaans وزیر (vezir) of Perzisch وزیر (vazir) van Arabisch وزیر (wazīr) “zaakgelastigde”; in de betekenis van ‘grootwaardigheidsbekleder’ aangetroffen vanaf 1622 (zie vindplaats hieronder) [5] [6]

enkelvoud	meervoud
naamwoord	vizier	vizieren
verkleinwoord	viziertje	viziertjes

[A] het vizier o

(militair) richttoestel op de loop van een vuurwapen
▸ Wat wel gheoeffent schutter mach nu dese engheyt misprijsen? Of wie soude den Leering een ruymer Visier of kijckgat op sijne Busse willen maken tot voorderinge van sijn wel schieten?[7]
- Hij had 'm in het vizier.
(militair) (historisch) klep aan een hoofddeksel of opening in een helm waar men doorheen kan kijken
▸ Nichanor sette hem ter weren
Ende stakene doe vele sciere
Mettien spere dor die visiere
Dor den nese in bede doghen.[8]
in het vizier hebben: je richten op een haalbaar doel, (van personen) als doelwit (van een aanval, acquisitie, kritiek, wantrouwen, e.d.) nemen
- ,,We zitten in een heel goede fase”, aldus Hulshoff. ,,Zeker als je ziet waar we vandaan komen. Natuurlijk hebben we, toen het sportief minder goed ging, ook gedacht: verdikke, zou het erin zitten? Maar we hebben voor Jupiler League-begrippen gewoon een hartstikke goede ploeg.” Cambuur staat momenteel elfde in de Jupiler League, maar heeft inmiddels de subtop in het vizier. [9]
  ▸ Wat wel gheoeffent schutter mach nu dese engheyt misprijsen? Of wie soude den Leering een ruymer Visier of kijckgat op sijne Busse willen maken tot voorderinge van sijn wel schieten?[7]
  ▸ Clinton Mata heeft intussen aangegeven dat hij Club Brugge graag wil verlaten. De verdediger hoopt op een stap hogerop en verschillende Bundesliga-clubs hebben hem in het vizier.[10]

1. een richttoestel op de loop van een vuurwapen

2. klep aan een hoofddeksel

enkelvoud	meervoud
naamwoord	vizier	viziers
verkleinwoord	viziertje	viziertjes

[B] de vizier m

(geschiedenis) minister of hoog staatsdienaar, rechterhand onder een Oosters heerser zoals een sultan (meestal voorafgegaan door primo, groot, eerst)
▸ overmits sy desen teghenwoordighen soldaen hebben willen of setten, daer teghens sich alleene ghestelt heeft den Ianitzer Aga, waer over men een ander Primo Vizier geordonneert, ende des Soldaens Regieringhe op 6. Iaren gheconfirmeert heeft.[11]

1. minister of hoog staatsdienaar

Het woord vizier staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "vizier" herkend door:

98 %	van de Nederlanders;
97 %	van de Vlamingen.[12]