water - WikiWoordenboek (original) (raw)

Water in een glas

Nederlands

Uitspraak

Geluid: water (hulp, bestand)
IPA: / ˈwatər / (2 lettergrepen); /ˈʋaːtər/

Woordherkomst en -opbouw

In de betekenis van ‘vloeistof’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901 [1]
erfwoord via Middelnederlands water van Oudnederlands watar dat teruggaat op de Germaanse r/n-stam *wator van de Proto-Indo-Europees-stam *wódr- [2][3]

Verwant in Germaans: Duits: Wasser Engels: water	Verwant in Romaans: Latijn: unda Frans: onde	Verwant in Grieks: Grieks: ὕδωρ	Verwant in Baltisch: Litouws: vanduo	Verwant in Slavisch: Oudkerkslavisch: вода Russisch: вода Bulgaars: вода Oekraïens: вода Macedonisch: вода	Verwant in Indo-Arisch: Sanskriet: उदन्	Albanees: ujë

1 en 2	enkelvoud	meervoud
naamwoord	water	-
verkleinwoord	-	-

3 tot 7	enkelvoud	meervoud
naamwoord	water	waters wateren
verkleinwoord	watertje	watertjes

Zelfstandig naamwoord

het water o

vloeistof die zelf helder is, zonder geur of smaak, maar waar veel andere stoffen gemakkelijk in opgaan
▸ Het water gaat er anders dan voorheen.[4]
1. (drinken) gebruikt als drank
  ▸ Gijs dacht dat het een storm in een glas water was en dus besloten we er niet te veel aandacht aan te geven.[4]
  - Een mens kan geen dag overleven zonder water.
    ▸ Er zou die dag namelijk pas na 32 kilometer water te vinden zijn, waardoor ik zeven liter water boven op mijn basisuitrusting mee moest sjouwen.[5]
2. (scheikunde) vloeistof waarv#an de moleculen bestaan uit één atoom zuurstof en twee atomen waterstof (H2O)
  - Vaak wordt water gebruikt als oplosmiddel.
(meteorologie) regenwater; veel voorkomende neerslag
- Er viel zodanig veel water op korte tijd dat de riolen het niet meer aankonden.
(enkel in het meervoud) stuk zee dat aan (g)een bepaald land toebehoort
- We bevinden ons nu in internationale wateren.
(geologie) natuurlijke bedding waarin zich water bevindt
▸ Of van een kennis die jou met je kop vol xtc van een brug had geplukt, klaar om in het water te springen.[4]
▸ Ik steek mijn teen in het frisse water voor me.[4]
(biologie) vloeistof in het lichaam (m.n. urine)
doorzichtigheid of helderheid van een diamant
golvende weerschijn van geweven stoffen
(effectenhandel) obligatie zonder onderpand; leeg aandeel

Synoniemen

[1] (informeel) eendenbier, gemeentepils
[2] regen
[3] territoriale wateren

Typische woordcombinaties

boven water kokend water koud water	liter water lucht/water-warmtepomp onder water	schoon water stromend water te water	warm water zout water

Verwante begrippen

damp (meteorologisch), dauw, ijs, ijzel, mist, nevel, rijm, rijp, sneeuw, stoom, vocht

[1]: bang zijn zich aan koud water te branden overdreven voorzichtig te werk gaan [1]: boven water komen bovenkomen [1]: Het water loopt hem in de mond. Hij heeft er heel veel trek in. [1]: water naar de zee dragen onnodig werk verrichten [1]: water bij de wijn doen meer verdragen, toegeven, door de vingers zien [1]: water en vuur gezworen vijanden [1]: water zien branden zeer verwonderd kijken [1]: zij lijken op elkaar als twee druppels water zij zijn niet te onderscheiden [1]: leven als een vis(je) in het water onbekommerd, onbezorgd leven [1]: zich als een vis in het water voelen zich volledig thuis, op z'n gemak voelen [1]: in zulk water vangt men zulke vissen van zo'n volk kun je zulke dingen verwachtenvan dergelijke daden kan men zulke gevolgen verwachten [1]: waar de dijk het laagst is, loopt het water het eerst over rampen treffen de armen het eerst [1]: het water loopt altijd naar zee waar wat is, komt altijd wat bij [1]: het water komt al aan de lippen de nood is hoog

[1]: het hoofd boven water houden zich staande houden [1]: Gods water over Gods akker laten lopen zich om niets bekommerenin troebel water vissen [1]: Hij is van alle wateren gewassen. Hij is zeer sluw. [1]: hij is weer boven water gekomen hij is weer teruggekomen / hij heeft weer teruggevonden (na lange afwezigheid) [1]: het is boven water gehaald het is weer gevonden / opgespoord [1]: het is in het water gevallen het is mislukt [1]: het water treedt buiten zijn oevers er vindt een overstroming plaats [1]: onder water staan overstroomd zijn [1]: van het zuiverste water in hoogste graad [1]: zo vlug als water beweeglijk [1]: op water en brood zitten in de gevangenis zitten [1]: een storm in een glas water veel ophef maken over iets dat de moeite niet waard is [1]: het water opgaan gaan varen [1]: water maken (scheepvaart) lek zijn(scheepvaart) water inlatend [1]: te water laten een schip van de kant af in het water zetten [1]: water lozen urineren

vervoeging
onbepaalde wijs	to water
he/she/it	waters
verleden tijd	watered
voltooid deelwoord	watered
onvoltooid deelwoord	watering
gebiedende wijs	water

enkelvoud	meervoud
geheel	gemuteerd	verkleind	gemuteerd verkleind	geheel	gemuteerd	verkleind	gemuteerd verkleind
nominatief	water	-	waeterke	-	waeter	-	waeterkes	-
genitief	waters	-	waeterkes	-	waeter	-	waeterkes	-
locatief	wateres	-	watereske	-	waterese	-	watereskes	-
datief	watere	-	waeterke	-	waeter	-	waeterkes	-
accusatief	water	-	waeterke	-	waeter	-	waeterkes	-

enkelvoud	meervoud
nominatief	water	watre
genitief	waters	watre
datief	water, watre	watren
accusatief	water	watre