ze - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

| | enkelvoud | meervoud | | | | | -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------- | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | | onderwerp | voorwerp | onderwerp | voorwerp | | | 1e persoon | ik'k | mijme | wijwe | ons | | 2e persoon_(informeel)_ | jijje | jouje | jullie | jullie | | 2e persoon_(formeel)_ | u | u | u | u | | 2e persoon_(regionaal)_ | gijge | u | gijge | u | | 3e persoon_(mannelijk)_ | hijie | hem'm | zijze | (dat.) hun(acc.) henze | | 3e persoon_(vrouwelijk)_ | zijze | haar'r, d'r | | | | 3e persoon_(onzijdig)_ | het't | het't | | | | 3e persoon_(genderneutraal)_ | hen | hen | | | | Boven: benadrukte vorm. Onder: onbenadrukte vorm | | | | |

Uitspraak

• Geluid: ze (hulp, bestand)
• IPA: / zə / (1 lettergreep)

Woordafbreking

• ze

Woordherkomst en -opbouw

• In de betekenis van ‘persoonlijk voornaamwoord’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1350 [1]

Persoonlijk voornaamwoord

ze

1. clitische vorm van zij; derde persoon vrouwelijk enkelvoud, onderwerp
   • Komt ze vanavond nog?
2. clitische vorm van zij; derde persoon meervoud, onderwerp
   • Ze hebben daar zo hun redenen voor.
3. (spreektaal) clitische vorm van hen of hun; derde persoon meervoud, voorwerp
   • Heb je ze al een briefje geschreven?

Vertalingen

1. clitische vorm van zij (derde persoon vrouwelijk enkelvoud)

2. clitische vorm van zij (derde persoon meervoud)

Gangbaarheid

• Het woord ze staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "ze" herkend door:

Verwijzingen

1. ↑ "ze" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
2. ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

Cimbrisch

Woordherkomst en -opbouw

• Afgeleid van het Middelhoogduitse si / sie

Persoonlijk voornaamwoord

ze

1. zij, ze; derde persoon enkelvoud nominatief
2. zij, ze; derde persoon meervoud nominatief

Synoniemen

1. zi
2. se, zòi, zandare

Kasjoebisch

Voorzetsel

ze

1. uit

Schrijfwijzen

• z

Limburgs

Uitspraak

• IPA: /zɐ/ (Etsbergs)

Persoonlijk voornaamwoord

ze

1. gemuteerde onbeklemtoonde nominatief van doe.

Luxemburgs

Uitspraak

• IPA: /tsɛ/
• Geluid: ze (hulp, bestand)

Woordafbreking

• ze

Woordherkomst en -opbouw

• Afgeleid van het Middelhoogduitse ze

Voorzetsel

ze

1. te; komt regelmatig voor in combinatie met een infinitief
   «De Kaffi ass ze waarm fir ze drénken.»
   De koffie is te heet om te drinken.

Bijwoord

ze

1. te; in grotere mate of hoeveelheid dan wenselijk is
   «De Kaffi ass ze waarm fir ze drénken.»
   De koffie is te heet om te drinken.

Schrijfwijzen

• zu

Middelengels

Woordherkomst en -opbouw

• Afgeleid van het Angelsaksische sæ / sǣ

Zelfstandig naamwoord

se

1. zee

Schrijfwijzen

Overerving en ontlening

• Engels: sea
• Schots: se, see, sey, seye, sie
• Yola: zea, zee

Nedersaksisch

Persoonlijk voornaamwoord

ze

1. zij, ze; derde persoon enkelvoud nominatief
2. zij, ze; derde persoon meervoud nominatief

Synoniemen

1. zee
2. sulie

Verwante begrippen

Nedersorbisch

Uitspraak

• IPA: /zɛ/

Woordafbreking

• ze

Voorzetsel

ze

1. uit
2. met

Schrijfwijzen

• z

Pools

Uitspraak

• IPA: /zɛ/

Woordafbreking

• ze

Voorzetsel

ze

1. uit
2. met

Schrijfwijzen

• Oude schrijfwijze: s
• z

Antoniemen

1. –
2. bez

Partikel

ze

1. (spreektaal) ongeveer, rond

Schrijfwijzen

• z

Saterfries

Uitspraak

• IPA: /zə/

Woordafbreking

• ze

Woordherkomst en -opbouw

• Afgeleid van het Proto-West-Germaanse *si / *sī

Persoonlijk voornaamwoord

ze

1. zij, ze; derde persoon enkelvoud nominatief
2. zij, ze; derde persoon meervoud nominatief

Synoniemen

1. ju
2. jo

Verwante begrippen

Tsjechisch

Uitspraak

• IPA: /zɛ/
• Geluid: ze (hulp, bestand)

Woordafbreking

• ze

Voorzetsel

ze + genitief

1. uit

Schrijfwijzen

• Oude schrijfwijze: se
• z

Antoniemen

• do

Paroniemen

• za
• že

Verwijzingen

• Slovník spisovného jazyka českého - Ústav pro jazyk český AV ČR (Tsjechisch)
• Příruční slovník jazyka českého - Ústav pro jazyk český AV ČR (Tsjechisch)

Veluws

Persoonlijk voornaamwoord

ze

1. zij, ze; derde persoon enkelvoud nominatief
2. zij, ze; derde persoon meervoud nominatief

Synoniemen

1. zee
2. sulie

Verwante begrippen

West-Vlaams

Bezittelijk voornaamwoord

ze

1. zijn, z'n

Yola

Woordherkomst en -opbouw

• Afgeleid van het Middelengelse seen

Werkwoord

ze

1. zien

Schrijfwijzen

• sau
• zee
• zey
• zie