ziel - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

Woordherkomst en -opbouw

erfwoord van Oudnederlands sēla/siela. In de betekenis van ‘geest’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901 [1][2]

enkelvoud	meervoud
naamwoord	ziel	zielen
verkleinwoord	zieltje	zieltjes

Zelfstandig naamwoord

de ziel v / m

(psychologie), (religie) het veronderstelde wezen van het niet-stoffelijke van de mens
- Hij is misschien wel overleden, maar zijn ziel zal altijd voortleven.
- Ik heb aan het begin van mijn carrière de fout gemaakt dat ik mijn ziel in mijn werk legde. Dat moet je niet doen, want je krijgt hem niet terug, niet in dezelfde staat tenminste. Ik neem mijn ziel met me mee de zaal uit, maar hij voelt steeds minder eigen, eerder als een vergeten rekwisiet dat ik uit beleefdheid meeneem voordat de lichten doven.[3]
  ▸ Graag zou ik willen geloven in een ziel die doorleeft na de dood, maar ik geloof eerder dat de zielen van onze overleden vrienden voortleven in de harten van mensen die aan hen terugdenken.[4]
(oenologie) ronde instulping in bodem van een wijnfles

Verwante begrippen

animo zn , drijvende kracht, geest, gemoed

Hyponiemen

Allerzielen, christenziel, communieziel, dichterziel, kinderziel, mensenziel, moederziel, slavenziel, volksziel, wereldziel

Uitdrukkingen en gezegden

Door de ziel snijden

Zeer aangrijpend, bedroevend, schrijnend zijn

• Dat verhaal snijdt door de ziel.

Een goed geloof en een kurken ziel dan kunje drijven

Stoett [5]

Hoe hoger het hart, hoe lager de ziel

Dwaasheid wordt gekenmerkt door hoogmoed

Iemand op de ziel trappen

Iemand zwaar beledigen of kwetsen

Iemand op zijn ziel geven

Stoett [6]

Lichaam en ziel

De mens in zijn geheel (d.w.z. het stoffelijke èn het onstoffelijke)

Met hart en ziel (doen)

Met plezier en passie iets doen

Met zijn ziel onder de arm lopen

Zich vervelen

Ter ziele[n] gaan

Sterven

Zijn ziel en zaligheid verkopen

Alles voor iets willen opgeven

Zijn ziel in lijdzaamheid bezitten

Geduldig afwachten wat er gebeuren gaat

∗ Als hij dit aangename gevoel van kou, duisternis en hard werken zou moeten proberen uit te leggen, kon hij het alleen maar beschrijven als een soort pelgrimsreis terug naar de oorsprong, alsof hij zijn lichaam en ziel reinigde door te leven als een normale arbeider.[7]