zout - WikiWoordenboek (original) (raw)

zout

Nederlands

Uitspraak

• Geluid: zout (hulp, bestand)
• IPA: / zɑut / (1 lettergreep); /zɑu̯t/

Woordafbreking

• zout

Woordherkomst en -opbouw

• In de betekenis van ‘keukenzout, natriumchloride’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1001 [1]

• erfwoord afkomstig van [2]: Middelnederlands: sout (1280) Oudnederlands: salt- (in Saltanauua “Zoutenaaie”, eind 10e eeuw) Germaans: *salta- o (zelfst.), *saltu- (bijvoegl.) Indo-Europees: *séh₂ldu- (bijvoegl.), *séh₂l-, genitief *sh₂lós (zelfst.)	Verwant in Germaans: West: Engels: salt (Angelsaksisch: sealt o), Duits: Salz o, (Oudhoogduits: salz o), Fries: sâlt o (Oudfries: salt) Noord: Zweeds: salt, Deens: salt, Noors: salt, (Oudnoords: salt), IJslands: salt, Faeröers: salt o Oost: Gotisch: salt o

Zelfstandig naamwoord

het zout o

1. alledaagse naam voor keukenzout bedoeld (natriumchloride)
   • Kunt u het zout even doorgeven?
     ▸ ('Mag ik het zout even?' 'Natúúrlijk!') Gek genoeg leek Joy mijn rol te hebben overgenomen, ze was bijzonder spraakzaam en richtte haar pijlen volledig op de ober.[3]
2. (scheikunde) een verbinding die bestaat uit een metaal en een zuurrest
   ▸ Ze kon het zout in de lucht bijna proeven.[4]
   • Salmiak is een zout van ammonia en zoutzuur.
     ▸ Het was fascinerend om te zien hoeveel zout ik verloor: na dagen zonder douche stond mijn shirt stijf van de zoute strepen en bleef het bijna rechtop staan.[5]
3. een van de vijf smaken

Synoniemen

• pekel

Hyponiemen

Afgeleide begrippen

Verwante begrippen

• zoet, zuur, bitter, hartig, umami

Uitdrukkingen en gezegden

• Het zout in de pap niet verdienen

Heel erg weinig verdienen

• Met een korrel[tje] zout nemen

Iets niet al te serieus of zwaar opvatten

• Die opmerking moet met een korrel zout worden genomen.

• Met het zout komen als het ei op is

Pas met een oplossing komen als het probleem er niet meer is

• Op alle slakken zout leggen

Over alle onbelangrijke dingen/ kleinigheden commentaar hebben/klagen; ieder minuscuul en onbeduidend foutje bekritiseren

• Zout in de wond strooien

Iets wat toch al vervelend is nog eens extra benadrukken of nog meer verergeren

Vertalingen

1. alledaagse naam voor keukenzout

Bijvoeglijk naamwoord

zout

1. zout bevattend of zout smakend

Synoniemen

• zilt, brak

Antoniemen

• zoet, flauw

Hyponiemen

• (intensivering) dubbelzout bn , inzout

Uitdrukkingen en gezegden

• Het nog nooit zo zout gegeten hebben

Nog nooit eerder zoiets geks, raars of vervelends hebben meegemaakt of ervaren

• Zo zout heb ik het nog nooit gegeten!

Vertalingen

1. zout bevattend of zout smakend

Werkwoord

zout

1. enkelvoud tegenwoordige tijd van zouten
2. gebiedende wijs van zouten

Gangbaarheid

• Het woord zout staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "zout" herkend door:

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.

Verwijzingen

1. ↑ "zout" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
2. ↑ zout op website: Etymologiebank.nl
3. ↑
   Marion Pauw e.a.
   “4 wandelaars en een Siciliaan” (2022), The House of Books, ISBN 9789044363340
4. ↑
   Jessie Burton vert. Marja Borg
   “De muze” (2017), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789024574704
5. ↑
   Tim Voors
   “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
6. ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

Tsjechisch

Uitspraak

• IPA: /zoʊ̯t/

Woordafbreking

• zout

Woordherkomst en -opbouw

• Afgeleid van het Proto-Slavische *jьzuti

Werkwoord

zout perfectief

1. uitdoen, uittrekken (van schoeisel)

Vervoeging

Schrijfwijzen

• Oude schrijfwijze: zouti perfectief

Synoniemen

• sundat

Antoniemen

• nazout
• obout

Afgeleide begrippen

• nazout
• zouvat imperfectief
• zutí o
• zutý

Typische woordcombinaties

• zout se

Verwante begrippen

• vyzutý
• zouvák

Verwijzingen

• Internetová jazyková příručka - Ústav pro jazyk český AV ČR (Tsjechisch)