Mysz (original) (raw)
Ten artykuł dotyczy rodzaju gryzoni. Zobacz też: mysz – inne znaczenia słowa mysz.
Rodzaj obejmuje gatunki występujące głównie w Afryce, Azji i Europie. Mysz domowa jest jedynym gatunkiem tego rodzaju, który zamieszkuje obie Ameryki i Australię[24][25][26].
Długość ciała (bez ogona) 40–120 mm, długość ogona 26–129 mm, długość ucha 6–17 mm, długość tylnej stopy 9–26 mm; masa ciała 3–39 g[25][27].
Rodzaj zdefiniował w 1758 roku szwedzki przyrodnik Karol Linneusz w 10. wydaniu Systema Naturae, książki własnego autorstwa poświęconej systematyce zwierząt i roślin[1]. Linneusz wymienił kilkanaście gatunków – Mus longipes Linnaeus, 1758 (nomen dubium), Mus jaculus Pallas, 1779 (= Dipus sibiricus major Kerr, 1792), Mus sylvaticus Linnaeus, 1758, Mus striatus Linnaeus, 1758, Mus Musculus Linnaeus, 1758, Mus Rattus Linnaeus, 1758, Mus amphibius Linnaeus, 1758, Mus terrestris Linnaeus, 1758 (= Mus amphibius Linnaeus, 1758, Mus lemmus Linnaeus, 1758, Mus cricetus Linnaeus, 1758, Mus porcellus Linnaeus, 1758, Mus leporinus Linnaeus, 1758, Mus avellanarius Linnaeus, 1758, Mus volans Linnaeus, 1758, Mus marmota Linnaeus, 1758 i Mus monax Linnaeus, 1758 – z których gatunkiem typowym jest (Linneuszowska tautonimia) mysz domowa (M. musculus).
Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki zgrupowane w kilku podrodzajach[43][27][24][22]:
Podrodzaj
Grafika
Gatunek
Autor i rok opisu
Nazwa zwyczajowa[22]
Rozmieszczenie geograficzne[25][24][27]
Pyromys
O. Thomas, 1911
W. Elliot, 1839
3 podgatunki
południowo-zachodni i południowo-wschodni Pakistan (Beludżystan, Sindh), szeroko rozpowszechniony w Indiach i południowym Nepalu; zakres wysokości: do 1000 m n.p.m.
DC: 7,1–11,2 cm
DO: 5,3–9,6 cm
MC: 18–22 g
LC
E.T. Bennett, 1832
gatunek monotypowy
endemit Indii: Radżastan, Madhya Pradesh, Bengal Zachodni, Maharasztra, Andhra Pradesh, Karnataka, Tamilnadu i Kerala; zakres wysokości: do 2000 m n.p.m.
DC: 7,7–12,3 cm
DO: 5,1–8,1 cm
MC: około 18 g
LC
Wroughton, 1912
gatunek monotypowy
Indie (Radżastan, Gudźarat, Madhya Pradesh, Maharasztra, Telangana, ANdra Pradesh, Karnataka i Tamilnadu) oraz Nepal; zakres wysokości: 500–1500 m n.p.m.
DC: 6,2–8 cm
DO: 5–6,2 cm
MC: brak danych
LC
(W.W.A. Phillips, 1932)
gatunek monotypowy
endemit Sri Lanki: znaleziony tylko w kilku miejscach; zakres wysokości: około 1000 m n.p.m.
DC: 9–11 cm
DO: 6–7 cm
MC: brak danych
EN
(O. Thomas, 1914)
gatunek monotypowy
Mjanma, Tajlandia, Laos, północno-zachodni Wietnam i południowo-zachodnia Kambodża
DC: 9,5–12 cm
DO: 6–9 cm
MC: około 34 g
LC
Coelomys
O. Thomas, 1915
(H.C. Robinson & Kloss, 1916)
gatunek monotypowy
endemit Indoznezji: wysokogórskie lasy w zachodniej Sumatrza; zakres wysokości: 2000–3000 m n.p.m.
DC: 7,7–9,7 cm
DO: 11,1–12,9 cm
MC: brak danych
DD
O. Thomas, 1916
gatunek monotypowy
północno-wschodnie Indie, Bhutan, Mjanma, środkowa Chińska Republika Ludowa, Tajlandia, Laos, Wietnam i południowo-zachodnia Kambodża; zakres wysokości: do 2000 m n.p.m.
DC: 7,5–10,5 cm
DO: 7–10 cm
MC: 20–28 g
LC
(O. Thomas, 1915)
gatunek monotypowy
endemit Sri Lanki: rozproszone miejsca w lasach deszczowych w środkowej i południowo-zachodniej części wyspy; zakres wysokości: 165–2310 m n.p.m.
DC: około 9,8 cm
DO: około 10,2 cm
MC: brak danych
VU
(H.C. Robinson & Kloss, 1916)
gatunek monotypowy
endemit Indonezji: górskie lasy w zachodniej Jawie; zakres wysokości: 2000–3000 m n.p.m.
DC: 8–9,2 cm
DO: 8,4–9,2 cm
MC: brak danych
LC
Mus
Linnaeus, 1758
B.H. Hodgson, 1845
gatunek monotypowy
północno-wschodni Pakistan, północne Indie, Nepal, Mjanma, południowa Chińska Republika Ludowa (Junnan), Tajlandia, Laos, Wietnam i Kambodża; prawdopodobnie introdukowany na Sumatrę i Jawę (Indonezja); zakres wysokości: do 2000 m n.p.m.
DC: 7–9,5 cm
DO: 5–7 cm
MC: 8–17 g
LC
Ryley, 1914
gatunek monotypowy
;Nepal, północno-wschodnie Indie, Bhutan, Bangladesz, Mjanma, południowa Chińska Republika Ludowa (Junnan), Tajlandia, Laos i Wietnam; zakres wysokości: 50–2500 m n.p.m.
DC: 7,7–9,6 cm
DO: 8,3–9,1 cm
MC: 16,5–23 g
LC
Bonhote, 1902
gatunek monotypowy
południowa Chińska Republika Ludowa, Tajwan, południowa Mjanma, Tajlandia, Laos, Wietnam i Kambodża; pochodzenie niepewne na Półwyspie Malajskim, w zachodniej Indonezji i Japonii (Okinawa); introdukowany na wyspę Flores (Indonezja)
DC: 6,2–9,5 cm
DO: 6,5–9,5 cm
MC: 11,5–19,5 g
LC
E. Blyth, 1851
gatunek monotypowy
wschodni Pakistan, Indie, Nepal i Bangladesz; introdukowany w północno-wschodniej Sumatrze (Indonezja)
DC: 5,3–7 cm
DO: 5,1–7 cm
MC: brak danych
LC
Bonhote, 1898
gatunek monotypowy
wendemit Indii: fragmentaryczne miejsca w Ghatach Zachodnich w Kerali i Tamilnadu; zakres wysokości: 1500–2500 m n.p.m.
DC: 9–10 cm
DO: 7,1–9,4 cm
MC: 23–30 g
EN
J.-C. Auffray, A. Orth, J. Catalan, J.-P. Gonzalez, Desmarais & Bonhomme, 2003
gatunek monotypowy
rozdrobnione miejsca w północno-środkowej i południowo-środkowej Tajlandii oraz południowo-wschodnim Laosie
DC: 6,6–7 cm
DO: 5,6–6,7 cm
MC: 9–15 g
LC
(J.E. Gray, 1837)
gatunek monotypowy
wschodni Pakistan, Indie, południowy Nepal, Sri Lanka i Bangladesz; zakres wysokości: 0–4000 m n.p.m.
DC: 5,6–6,3 cm
DO: 5,5–7,5 cm
MC: 10–15 g
LC
E. Blyth, 1859
gatunek monotypowy
endemit Mjanmy: lokalnie liczny w siedliskach pól ryżowych w środkowym dorzeczu
DC: 5,3–9,1 cm
DO: 5,2–7,3 cm
MC: 16–18 g
NE
(Fry, 1931)
gatunek monotypowy
endemit Mjanmy: środkowa część strefy suchej i wzdłuż rzeki Irawadi
DC: 5,2–7,7 cm
DO: 4,4–85,8 cm
MC: 6–8 g
NE
Linnaeus, 1758
4 podgatunki
Europa, Azja i Afryka; introdukowana na całym świecie
DC: 7–10,3 cm
DO: 6,7–10,4 cm
MC: 12–39 g
LC
Lataste, 1883
gatunek monotypowy
Portugalia, Hiszpania (wraz z Balearami), południowa Francja, Maroko, północna Algieria, Tunezja i północna Libia
DC: 7,9–9,3 cm
DO: 4,7–7,3 cm
MC: 7–19 g
LC
B. Petrov & Ruzic, 1983
gatunek monotypowy
wschodni Półwysep Bałkański, niektóre Wyspy Egejskie, Turcja, Kaukaz, Lewant i północno-zachodni Iran; być może Irak; zakres wysokości: do 1500 m n.p.m.
DC: 6,5–9,8 cm
DO: 5,6–8,2 cm
MC: 11–30 g
LC
Cucchi, A. Orth, J.-C. Auffray, Renaud, L. Fabre, J. Catalan, Hadjisterkotis, Bonhomme & Vigne, 2006
gatunek monotypowy
endemit Cypru: dość powszechny na terenach górskich; zakres wysokości: 0–1605 m n.p.m.
DC: 7–9,5 cm
DO: 6,3–9,2 cm
MC: 11,5–24 g
LC
Petényi, 1882
gatunek monotypowy
południowo-wschodnia Europa w zachodnim Półwyspie Bałkańskim i od Austrii na wschód do Bułgarii, Rumunii, Ukrainy i Rosji; zakres wysokości: 0–200 m n.p.m.
DC: 5,5–9,3 cm
DO: 5–7 cm
MC: 9–20 g
LC
Nannomys
W.C.H. Peters, 1876
Rüppell, 1842
gatunek monotypowy
endemit Etiopii: wysokie wyżyny po obu stronach Wielkich Rowów Afrykańskich; zakres wysokości: 1900–3400 m n.p.m.
DC: 7–8 cm
DO: 4,6–5,2 cm
MC: około 16 g
LC
(O. Thomas, 1909)
gatunek monotypowy
skrajnie południowy Sudan Południowy, południowa Etiopia (góry Bale), północno-wschodnia Demokratyczna Republika Konga, od Ugandy i Kenii na południe Angoli, Zambii i zachodnio-środkowego Mozambiku; zakres wysokości: 1000–3500 m n.p.m.
DC: 5,6–8,4 cm
DO: 4,2–6,5 cm
MC: 8–16 g
LC
Lavrenchenko & Bryja, 2022
gatunek monotypowy
endemit Etiopii: góry Bale (głównie zapisy w lesie Harenna) i las Chingawa; zakres wysokości: 1950–3730 m n.p.m.
DC: 6,9–8,4 cm
DO: 5,7–6,5 cm
MC:brak danych
NE
(O. Thomas, 1925)
gatunek monotypowy
środkowa i północno-wschodnia Angola, południowa i południowo-wschodnia Demokratyczna Republika Konga, Tanzania (północno-zachodnia część, góry Eastern Arc), większość północno-wschodniej Zambii (zapisy ze skrajnie północno-zachodniej części) oraz malawi; zakres wysokości: 900–1400 m n.p.m.
DC: 8–8,9 cm
DO: 4,3–5,7 cm
MC: 14–18 g
DD
(Vermeiren & W.N. Verheyen, 1980)
gatunek monotypowy
kilka miejsc w Afryce Zachodniej (wschodnia Gwinea, Wybrzeże Kości Słoniowej, Ghana, Togo, Benin i zachodnia Nigeria)
DC: 5,6–7 cm
DO: 3,8–4,5 cm
MC: 6–8 g
LC
(O. Thomas, 1909)
gatunek monotypowy
rozproszony w północnym Kamerunie, północnej Republice Środkowoafrykańskiej, północno-wschodniej i południowej Demokratycznej Republice Konga, Ugandzie, Kenii, północnej Tanzanii, Angoli i północnej Zambii ; zakres wysokości: do 1830 m n.p.m.
DC: 5,1–7,3 cm
DO: 3,4–4,6 cm
MC: brak danych
LC
F. Petter & Genest, 1970
gatunek monotypowy
endemit Republiki Środkowoafrykańskiej: znany tylko z miejsca typowego w poblizu rzeki Gounda
DC: 5,5–6,2 cm
DO: 3–3,2 cm
MC: brak danych
DD
F. Petter & Genest, 1970
gatunek monotypowy
endemit Republiki Środkowoafrykańskiej: znany tylko z 3 miejsc na północ od rzeki Ubangi
DC: 5–6,9 cm
DO: 2,6–4,1 cm
MC: brak danych
DD
(O. Thomas, 1910)
gatunek monotypowy
wschodnia Zambia, Malawi i Tanzania; zapisy z północnego Mozambiku, Zimbabwe i północnej Południowej Afryki potrzebują genetycznej weryfikacji
DC: 5,8–10,6 cm
DO: 3,3–4,8 cm
MC: brak danych
DD
Rhoads, 1896
gatunek monotypowy
wyżyny Erytrei i Etiopii; zakres wysokości: 1500–3200 m n.p.m.
DC: 6,3–7,3 cm
DO: 4,6–6 cm
MC: 6–13 g
LC
(O. Thomas, 1906)
gatunek monotypowy
Wielki Rów Zachodni (wschodnia Demokratyczna Republika Konga, południowo-zachodnia Uganda, Rwanda i Burundi), środkowa Republika Środkowoafrykańska, północna Demokratyczna Republika Konga i zachodnia Kenia; zakres wysokości: około 1500 m n.p.m.
DC: 6,9–7,7 cm
DO: 6–6,6 cm
MC: brak danych
LC
W.C.H. Peters, 1876
gatunek monotypowy
Afryka Zachodnia, Środkowa i Wschodnia, od Gwinei na wschód do Ghany, zachodniej Nigerii, Kamerunu, Republik Środkowoafrykańskiej, Gabonu i zachodniego Kongo; zakres wysokości: 500–2300 m n.p.m.
DC: 5,2–8,4 cm
DO: 4,3–6,3 cm
MC: 8–23 g
LC
Rhoads, 1896
gatunek monotypowy
endemit Etiopii: niziny Wielkiego Rowu Afrykańskiego
DC: około 7,2 cm
DO: około 5,6 cm
MC: brak danych
NE
(O. Thomas & Hinton, 1920)
gatunek monotypowy
sahelo-sudańskie sawanny w Afryce Zachodniej od południowej Mauretanii i Senegalu do Czadu
DC: 4,1–5,8 cm
DO: 3,1–4,4 cm
MC: brak danych
LC
F. Petter, 1969
gatunek monotypowy
sawanny w Afryce Zachodniej od Senegalu na wschód do Burkina Faso, Ghany i Togo
DC: 4,5–6,1 cm
DO: 3,2–4,1 cm
MC: 6–7 g
LC
(O. Thomas, 1910)
gatunek monotypowy
Botswana i północna Południowa Afryka; być może południowa Angola, południowo-zachodnia Zambia, południowe Malawi, Namibia, zachodnie Zimbabwe i południowa Południowa Afryka; zakres wysokości: do 1600 m n.p.m.
DC: 4,5–6,5 cm
DO: 3–5,2 cm
MC: 3–8 g
LC
Temminck, 1853
gatunek monotypowy
ograniczony do pasa sudańskich sawann od Senegalu do zachodniej Etiopii
DC: 5,8–7,5 cm
DO: 4,7–5,3 cm
MC: 6–9 g
LC
(O. Thomas, 1903)
gatunek monotypowy
Etiopia i bardzo nierównomiernie w Sudanie, Sudanie Południowym, Somalii, Kenii i Tanzanii; zakres wysokości: 600–2000 m n.p.m.
DC: 4,4–6,2 cm
DO: 3,4–4,3 cm
MC: brak danych
LC
A. Smith, 1834
gatunek monotypowy
bardzo szeroko rozpowszechniony w całej Czarnej Afryce, od Afryki Zachodniej, Środkowej i Wschodniej do Afryki Południowąej
DC: 4–7,2 cm
DO: 2,7–5,7 cm
MC: 3–12 g
LC
F. Petter, 1978
gatunek monotypowy
południowo-wschodnia Angola, zachodnia Zambia, północno-wschodnia Namibia i północno-zachodnia Botswana oraz zapisy z południowej Botswany
DC: około 5,4 cm
DO: 3,1–4,8 cm
MC: 5–9 g
LC