kot – Wikisłownik, wolny słownik wielojęzyczny (original) (raw)

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego

kot (1.1)

kot (1.2)

kot (1.3)

koty (1.4)

kot (2.1)

wymowa:

IPA: [kɔt], AS: [kot]

homofon: kod

ⓘ, ⓘ ⓘ

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. Felis catus Linnaeus[1], zwierzę domowe; zob. też kot domowy w Wikipedii

(1.2) zool. każde zwierzę drapieżne z rodziny Felidae G. Fischer[2], o smukłym ciele, miękkiej sierści i długim ogonie

(1.3) łow. samiec zająca i rysia[3]

(1.4) pot. kłąb kurzu zbierającego się w zakamarkach mieszkania

(1.5) daw. młode zwierzę

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) slang. rekrut, nowy uczeń

odmiana:

(1.1-4)

(2.1)

przykłady:

(1.1) Kot goni za myszą.

(1.2) Koty umieszczone są w północnym sektorze zoo.

(1.3) On wczoraj złapał kota.

(1.4) Rozalia zamiotła koty kurzu pod dywan.

(2.1) Najbardziej ekscytującym aspektem służby wojskowej jest bycie kotem.

składnia:

kolokacje:

(1.1) kot miauczy / drapie / mruczy / poluje / marcuje • dać kotu mleka • karmić / dokarmiać / głaskać / hodować / oswoić / trzymać / pielęgnować kota • pokarm dla kotów • wystawa kotów rasowych • łasić się jak kot • chodzić cicho jak kot • poruszać się jak kot • opiekować się kotem • bawić się / chodzić na spacer z kotem • bezdomny / bezpański kot

synonimy:

(1.1) kot domowy; żart. dachołaz, dachowiec; pogard. sierściuch, futrzak; gw. (Poznań) kociamber; gw. (Lwów) kacaraba

(1.4) farfocel

antonimy:

hiperonimy:

hiponimy:

(1.1) kot bengalski • kot perski • kot syjamski • kot europejski • kot norweski leśny • kot nubijski

(1.2) kot bagienny • kot bengalski • kot błotny • kot nubijski • kot trzcinowy

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

rzecz. kotka ż, kocica ż, kocię n, kocik mzw, kocur mzw, kociarz mos, kociara ż, kocimiętka ż, kociarstwo n, kociamber mos/mzw, kociokwik mrz, kocenie n

zdrobn. kotek mzw, kociak mzw, koteczek mzw, kociaczek mzw

zgrub. kocisko n, kocurzysko n

czas. kocić się, kocić ndk., okocić dk., wykocić dk., kotować ndk.

przym. koci, kociarski, kotny, kotowaty

przysł. kocio

tem. słow. kocio-

związki frazeologiczne:

bawić się jak kot z myszą / bawić się w kotka i myszkę • biegać jak kot oparzony / biegać jak kot zagorzały • bodaj tak kot płakał • być łasym jak kot na myszy • gw. bystry jak Maćków kot • chadzać jak kot własnymi drogami / kot zawsze chadza własnymi ścieżkami • chodzić jak kot po gorącej blasze • ciągnąć kota • dostać kota / dostawać kota • drzeć koty • drzeć się jak pies z kotem / gryźć się jak pies z kotem / lubić się jak pies z kotem / zgodzić się jak pies z kotem / żreć się jak pies z kotem / żyć jak pies z kotem • fałszywy jak kot • jak kot z pęcherzem • kochliwy jak kot w marcu • kota paść • kot mu za uchem wrzeszczy • kot Schrödingera • kot w butach • kot zawsze spada na cztery łapy • daw. koty w prawie • kupować kota w miechu[4] / kupować kota w worku • mieć kota • mieć kota na punkcie • mieć minę jak kot srający na puszczy / mieć minę jak kot srający na pustyni • myszy tańcują, gdy kota nie czują • nie głaskać kota pod włos • odwracać kota ogonem / wykręcać kota ogonem • parszywy jak kot • patrzeć jak kot na szperkę • pierwsze koty za płoty • pogonić kota / popędzić kota • puszczać kota na czysto • rzygać jak kot • spaść jak kot na cztery łapy • spaść na cztery łapy • tłusty kot • widzieć jak kot • w marcu koty, w kwietniu psy, a dopiero w maju my • w nocy wszystkie koty są bure / w nocy wszystkie koty są czarne / w nocy wszystkie koty są szare • tyle, co kot napłakał • znać się jak kot na kwaśnym mleku

zobacz też: przysłowia o kotach

etymologia:

od prasł. *kotъ[5][6] → kot (1.1), od łac. cattus[5]

por. białor. кот, dial. bułg. кот, dial. czes. kot, dłuż. kót, ros. кот, dial. słc. kot i ukr. кіт

por. ang. cat, hiszp. gato, niem. Katze, szw. katt i wł. gatto

dzikie koty określano w czasach prasłowiańskich nazwą *stьbljь[6], od czego pochodzi pol. żbik, zob. tamże

uwagi:

zob. też kot w Wikicytatach

(1.1-2) zobacz też: Indeks:Polski - Ssaki

tłumaczenia:

źródła:

  1. ↑ publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „Felis catus” w: Wikispecies – otwarty, wolny katalog gatunków, Wikimedia.
  2. ↑ publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „Felidae” w: Wikispecies – otwarty, wolny katalog gatunków, Wikimedia.
  3. ↑ Marek P. Krzemień, 1000 słów o łowiectwie, Warszawa 1986, s. 74.
  4. ↑ Antoni Danysz, Odrębności słownikarskie kulturalnego języka polskiego w Wielkopolsce w stosunku do kulturalnego języka w Galicyi, „Język Polski” nr 8–10, s. 249.
  5. 1 2 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „kot” w: Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN.
  6. 1 2 Этимологический словарь славянских языков, red. O. Trubaczow, A. Żurawlоw, t. XI, Moskwa 1974-, s. 209 i 210.

wymowa:

znaczenia:

_morfem

(1.1) błoto

odmiana:

przykłady:

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pochodne:

rzecz. koto, kotisto, kotejo, kotkavaĵo, kotskrapilo, kotŝirmilo

czas. koti, enkotiĝi, senkotigi

przym. kota

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

Morfem oficjalnie zatwierdzony w roku 1905 (Fundamento de Esperanto). Baza Radikaro Oficiala: grupa 8.

źródła:

kot (1.1)

zapisy w ortografiach alternatywnych:

wymowa:

znaczenia:

rzeczownik

(1.1) zool. kot

odmiana:

(1.1) lp kot; lm kotis

przykłady:

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

rzecz. kotic, kotica, kotincxa

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

wymowa:

znaczenia:

spójnik

(1.1) jak

odmiana:

(1.1) nieodm.

przykłady:

(1.1) Biti močan kot medved. → Być silnym jak niedźwiedź.

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła: